Geertje zat 18 jaar vast in een sekte: 'Hij zei dat s*ks ons dichter bij God bracht – en ik geloofde dat'
Leestijd: 8 minDoor Esther van Adrichem
Leestijd: 8 minDoor Esther van Adrichem
Geertje Tobé raakte verstrikt in de sekte Gemeente Gods. De leider, Sipke Vrieswijk, noemt zichzelf profeet en belooft rust en antwoorden. Wat begint als een veilige plek om tot rust te komen, verandert in een afgesloten wereld vol angst, controle en seksueel misbruik. Vrieswijk organiseert seks-sessies met vrouwen en kinderen uit de gemeenschap, die volgens hem nodig zijn om 'dichter bij God' te komen. Jarenlang gelooft ze dat alles wat er gebeurt van God komt. Tot er langzaam iets begint te schuiven.
Geertje Tobé zit al in een kwetsbare fase als ze voor het eerst binnenstapt bij de Gemeente Gods. Ze leeft dan in een gewelddadig huwelijk. Ruud, haar man, stopt plots met drugs, maar wordt daarna agressief. "Ik heb meerdere keren voor mijn leven moeten vluchten," vertelt ze. Naast dat hij met spullen smeet, oefende Ruud ook mentale druk op Geertje uit: "Hij vond zichzelf steeds bijzonderder en noemde zichzelf een profeet. Elke avond las hij in de Bijbel en legde hij mij uit hoe verkeerd ik zou zijn."
Ze wilde wel terugvechten, maar daar had ze de kracht niet voor. Haar wereld wordt steeds kleiner – tot ze op zoek gaat naar iets wat houvast biedt.
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Juist die kwetsbaarheid maakte haar vatbaar voor iets wat in eerste instantie leek op redding: Gemeente Gods. Wat ze daar vindt, lijkt in eerste instantie een veilige haven. Rust. Aandacht. Mensen die zeggen dat ze haar begrijpen. "Ik nam mijn kinderen hier mee naartoe en dacht: dit is gewoon een kerk. Een plek waar je op zondag naartoe gaat en waar je weer naar huis gaat."
Maar al snel blijkt dat deze gemeenschap anders is. Er is geen voorganger of dominee, maar één man die alles bepaalt: Sipke Vrieswijk, die door zijn volgelingen wordt gezien als profeet. Iemand die rechtstreeks boodschappen van God ontvangt. Net als haar man Ruud, die zichzelf ook op die manier zag. "Ik heb dit thuis meteen verteld en hoopte dat dit een oplossing kon zijn voor ons gezin."
Geertje Tobé
Slachtoffer van Sipke Vrieswijk, sekteleider van Gemeente Gods"Ze zeiden dat het vitamines waren, maar het bleek drugs te zijn. Ik voelde me alsof ik in de hemel was."
Om haar gezin te redden, verblijven ze meer dan twee weken bij de gemeente. Daarna blijft Geertje alleen een paar dagen blijft om bij te komen. Dan krijgt ze een pilletje. "Ze zeiden dat het vitamines waren, maar het bleek drugs te zijn. Ik voelde me alsof ik in de hemel was." Dat gevoel wordt meteen geduid: dit is Gods wil.
Vanaf dat moment raakt ze steeds verder verstrikt. De buitenwereld wordt stap voor stap afgesloten. Familie, vrienden en zelfs haar kinderen verdwijnen uit beeld, die mocht ze niet meer zien, daar moest ze afstand van nemen: "Ik miste mijn kinderen zo verschrikkelijk… het is net of er een stuk van je lichaam wordt afgesneden. Zo'n grote wond was het."
Haar familie probeert hij uit de Gemeente Gods te halen, door langs te gaan en haar brieven, bloemen en kaarten te sturen. Dat komt alleen nooit bij haar terecht: "Ze hebben dat van me weggehouden en maakten me wijs dat niemand om me gaf."
Binnen de gemeenschap heerst een constante druk. "Iedereen moest alles wat hij zag doorgeven," vertelt Geertje. "Dus er was een grote verklikmentaliteit. Voor de rest mocht er niet gepraat worden." Er ontgaat de leider niks, alles wat hij niet goedkeurde, werd flink afgestraft.
Die straffen zijn willekeurig en hard. "Je mocht soms niet eten, of je moest ’s nachts ergens zitten zonder jas. Je wist nooit wat je fout had gedaan." De leider bepaalt alles: gedrag, relaties en overtuigingen.
"Hij moest seks hebben met vrouwen en kinderen om dichter bij God te komen."
Binnen die gesloten wereld verschuiven de grenzen steeds verder. Vrieswijk leert dat seks een manier is om dichter bij God te komen. "Alle vrouwen waren bruid van God. En hij moest dan seks hebben met vrouwen, mannen en kinderen om dichter bij God te komen." Ook dwong hij mensen om seks te hebben met elkaar. In de rechtszaal zal Vrieswijk dat later zelf verwoorden: "Bij elk orgasme kwam ik dichter bij God."
Voor Geertje wordt dat een overtuiging die ze overneemt. "Ik geloofde dat," zegt ze. "Dus ik geloofde dat ook voor die jongeren." Ze beschrijft hoe ze aanwezig is wanneer meisjes en kinderen worden misbruikt: "Die meisjes waren bang. Ze begrepen niet wat er gebeurde." Ze voelt zich machteloos. "Ik kon ze niet beschermen."
Zelf wordt ze ook onder druk gezet om mee te doen. "Hij zei dat het voor mij een offer was. Dat ik dan dichter bij God zou komen." Ze voelt weerstand, walging zelfs. "Ik vond hem een engerd, een viezerik," zegt ze over de leider. Maar ze spreekt zich niet uit. "Ik was een pion. Ik had het idee dat ik niets te zeggen had." Dat gevoel was niet nieuw voor haar: "Ik was dat gewend door mijn huwelijk met Ruud. Daar mocht ik ook niks zelf bepalen."
De greep werd steeds extremer: "Vlak voordat hij werd opgepakt, wilde hij dat we seks met dieren zouden hebben. Het werd alleen maar erger." Gelukkig is ze daarvoor behoed: in 1998 werd de zelfverklaarde profeet opgepakt voor seksueel misbruik en belastingfraude. Hij werd opgesloten, maar dat werd niet in de gemeenschap gedeeld: "Ik wist niet dat Sipke Vrieswijk in de gevangenis zat." Ook vanuit die plek werden er opdrachten gegeven. Zo moest ze een auto regelen of sieraden kopen. Maar dat werd steeds minder.
Toch blijft de greep van de gemeenschap bestaan. Pas jaren later ontstaat er een opening naar buiten. Ze ging werken op een school voor gehandicapte kinderen. Daar ontmoette ze Eef. "Hij zag dat mijn ogen niet lachten. Hij stelde vragen. Hij was niet bang." Langzaam ontstond er vertrouwen. Een lijntje naar de buitenwereld. Na negen jaar kwam het keerpunt. "Hij zei: kies. Of wij gaan samen verder, of ik ga weg." Die keuze was allesbehalve eenvoudig. “Van binnen voelde ik dat ik moest gaan. Maar ik dacht ook: dan ga ik verloren.”
Na achttien jaar zet Geertje uiteindelijk de stap naar buiten. Wat volgt is een lange weg terug. Ze moet opnieuw leren hoe het leven werkt, hoe vrijheid voelt.
Het contact met haar kinderen herstellen is het moeilijkst. "Ik vond het bijna onmogelijk om om vergeving te vragen.” Maar wanneer ze het toch doet, blijkt er ruimte voor herstel. Inmiddels heeft ze weer contact met vier van haar vijf kinderen: "Als ze ‘mam’ zeggen… dat is zo bijzonder."
Terugkijkend ziet Geertje hoe ze stap voor stap in de greep van de sekte kwam. Niet in één keer, maar langzaam. Dat ze er uiteindelijk uit wist te komen, voelt voor haar nog steeds bijzonder. "Dat ik mijn leven weer kan leven, dat voelt als een wonder."
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
🎙️ Liever als podcast luisteren? Dat kan! Alle afleveringen van 'Sektarisch?', met presentatie door Kefah Alush, zijn te beluisteren bij NPO Luister in je favoriete podcast app.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Ontsnapt uit een gesloten gemeenschap: 'Hij noemde mij zijn bezit'
Is mijn kerk een sekte? 'Een kerk die roept dat dat 'bij ons' niet voorkomt, zit al in de gevarenzone'
