Henri en Hennie verloren hun zoon aan zelfdoding: 'Defensie liet hem in de steek'
Leestijd: 12 minDoor Jessica Rijsdijk
Leestijd: 12 minDoor Jessica Rijsdijk
Rob Luchtmeijer is pas 21 als hij wordt uitgezonden naar Afghanistan. Wat begint als een avontuur, eindigt jaren later in een persoonlijk drama. In 2023 maakt Rob een einde aan zijn leven. Zijn familie blijft achter met één vraag: had dit voorkomen kunnen worden?
Trigger warning: dit artikel bevat passages over suïcide.
In Meppel groeit Rob op in een hecht gezin, met zijn ouders Henri en Hennie en zijn zus Anoek. Het gezin herinnert hem als een vrolijke jongen. Een brede glimlach verschijnt op het gezicht van Henri als hij over zijn zoon vertelt: "Rob wist al vroeg dat hij vrachtwagenchauffeur wilde worden, maar als vijftienjarige was hij daar helaas nog te jong voor."
Na de mavo besluit Rob daarom timmerman te worden bij Defensie. Hennie vult aan: "Het was niet zijn eerste keuze om bij Defensie te gaan, maar het had wel voordelen. Zo kon hij daar zijn rijbewijs halen." Rob laat zich keuren en kan al snel aan de slag bij Defensie.
In het begin werkt Rob vooral in Nederland. In 2009 wordt de net 21-jarige voor het eerst uitgezonden naar Afghanistan. Op dat moment kan niemand vermoeden dat deze uitzending zijn leven voorgoed zal veranderen.
"We vonden het spannend", vertelt Hennie. "Maar Defensie stelde ons gerust met de belofte dat ze in beschermde units zouden verblijven." Bij aankomst blijkt dat die units nog gebouwd moeten worden. Rob en zijn compagnons verblijven in tenten op de basis. "Veel informatie klopte niet met de werkelijkheid."
Henri Luchtmeijer
Vader van Rob"Pas een paar dagen later zagen we op het nieuws dat er een aanslag was geweest."
Op de eerste dag in Afghanistan wordt de basis getroffen door een aanslag. Rob schuilt in een toiletgebouw. Kort daarna wordt een toiletgebouw, 30 meter verderop, getroffen door een raket. Rob haalt een mede-soldaat uit het puin en wil meer mensen helpen, maar wordt vanwege zijn functie teruggefloten. Hij moet schuilen in een bunker.
"Dat was traumatiserend voor hem", vertelt Henri. "Als familie wisten wij van niets. We hadden niet eens door dat hij al was aangekomen. Pas een paar dagen later zagen we op het nieuws dat er een aanslag was geweest. Via Hyves kregen we uiteindelijk contact met Rob. Het contact met militairen was streng gereguleerd, omdat gesprekken altijd afgeluisterd konden worden."
Uiteindelijk verblijft Rob drie maanden in Afghanistan. In die periode heeft de familie maar sporadisch contact met hem. Eén keer lukt het ze met hem te videobellen via een satellietverbinding. "We hadden geen idee dat het niet goed met hem ging", vertelt Henri. "Hij oogde vrolijk."
De familie Luchtmeijer komt pas na het overlijden van Rob via zijn dossier te weten hoe hij zijn tijd in Afghanistan heeft ervaren. Daaruit blijkt dat hij meerdere traumatische gebeurtenissen heeft meegemaakt. "Hij sprak er nooit over", vertelt Hennie. "Hij klapte altijd dicht als je over Afghanistan begon." Henri: "Bovendien mocht Rob geen details delen. Daar moest hij maar met zijn maten over praten."
Terug in Nederland begint de ellende. Henri: "Rob zou volgens protocol een week verlof krijgen in Kreta met zijn peloton. Daar konden de militairen tot rust komen voordat ze terug naar Nederland gingen." De retraite zit echter vol, dus komt Rob direct naar Nederland, zonder tussenpauze.
Anoek Luchtmeijer
Zus van Rob"We hebben twee verschillende Robs gekend: de Rob voor en de Rob na Afghanistan."
"Hij had nog zijn uniform aan en stonk", vertelt Hennie. "Hij was uitgeput en leek gewoon nog in missie-modus." Rob krijgt te horen dat hij aan de bel moet trekken bij problemen. "Daarna mocht hij meteen mee naar huis."
Het valt Henri en Hennie meteen op dat Rob niet meer de oude is, maar Defensie doet niks met hun zorgen. "We kregen een formulier van Defensie waarin we moesten aangeven of we afwijkend gedrag bij Rob zagen", vertelt Hennie. "Wij gaven aan dat we ons zorgen maakten, maar Defensie heeft hier nooit iets mee gedaan."
Rob gaat weer thuis wonen, en dat valt zijn ouders zwaar. "Rob begon veel te drinken, hij zonderde zich af en had een kort lontje", vertelt Henri. Ook op zijn werk functioneert hij niet meer; hij moet zijn wapen inleveren en wordt niet langer voor uitzendingen ingezet. "Rob had het gevoel dat Defensie hem buitensloot en dat hij niet serieus genomen werd", vult Hennie aan.
Ook Anoek, Robs zus, merkt dat hij veranderd is. "We hebben twee verschillende Robs gekend: de Rob voor en de Rob na Afghanistan. Hij had geen empathisch vermogen meer en leefde volledig voor zichzelf", vertelt ze. Toch neemt Anoek het hem niet kwalijk. "Hij had simpelweg geen ruimte voor andere mensen. Afghanistan heeft een leegte en constante onrust achtergelaten bij Rob."
Het artikel gaat hieronder verder.
Als Rob ook op werk niet meer functioneert, komt hij bij de militaire GGZ terecht. Hier volgen de diagnoses ADHD, autisme en een depressie. Hij krijgt medicatie voorgeschreven. De familie vraagt zich af of het misschien om PTSS gaat, maar zowel Defensie als Rob zelf ontkennen dit. "Ik denk dat hij het simpelweg niet onder ogen wilde zien", vertelt Anoek. Jaren gaan voorbij, en ondanks de diagnose en medicatie gaat het steeds slechter met Rob. Hij zoekt zijn heil in afleiding en verslavende middelen.
Henri Luchtmeijer
Vader van Rob"In 2019 wordt de diagnose PTSS gesteld - twaalf jaar na zijn uitzending naar Afghanistan."
Het gaat van kwaad tot erger. Rob heeft knipperlichtrelaties en verhuist meerdere keren. Zus Anoek vertelt: "Hij had meerdere relaties die erg kort duurden. Vaak keerde hij na een maand samenwonen alweer terug naar mijn ouders."
Als Rob meerdere zelfmoordpogingen doet, wordt hij opgenomen. Hennie: "Het bleek dat hij te veel medicatie had ingenomen, waardoor hij een epileptische aanval kreeg." Daarna volgt een periode waarin Rob het ziekenhuis in- en uitgaat. Van Defensie krijgt hij inmiddels geen hulp meer.
Uiteindelijk komt Rob via het ziekenhuis bij Centrum'45 terecht, een zorginstelling voor militairen, waar hij een jaar verblijft. In 2021 wordt daar de diagnose PTSS gesteld - twaalf jaar na zijn uitzending naar Afghanistan. Na al die tijd blijkt het vermoeden van de familie Luchtmeijer toch te kloppen, maar de diagnose komt te laat voor Rob. "Al die jaren heeft Rob de verkeerde medicatie en behandelingen gekregen", vertelt Henri. "Dat heeft hem weinig goeds gedaan."
Na de diagnose PTSS begint Rob aan een nieuwe strijd: erkenning en compensatie. Met de officiële erkenning kan hij een militair invaliditeitspensioen (MIP) bij Defensie aanvragen, maar ondanks de eerdere diagnose van de zorginstelling wordt zijn aanvraag afgewezen.
Rob probeert vervolgens op andere manieren aan geld te komen. "Hij deed meerdere pogingen om buiten Defensie aan werk te komen, van vrachtwagenchauffeur tot hovenier, maar niets lukte", vertelt Henri.
Bij de tweede aanvraag krijgt Rob wel goedkeuring, maar volgens de familie verloopt dat op een schrijnende manier. "Hij moest opnieuw gekeurd worden door twee keuringsartsen van Defensie. Die gingen hem op een onmenselijke manier testen", vertelt Henri. "Rob had al een diagnose van een erkend bedrijf, waarom moesten ze hem dan nogmaals door die hel laten gaan? Dat is enorm belastend geweest voor Rob."
Rob
"Foute keuzes en klote ziektes helpen mij met deze keuze, wat voor mij de laatste zal zijn."
Tijdens de keuring krijgt Rob meerdere herbelevingen van zijn tijd in Afghanistan en moet hij door de stress overgeven in een prullenbak. "Na zijn dood kregen wij inzage in zijn dossier. Het was vreselijk om te lezen wat hij allemaal heeft meegemaakt", vult Anoek aan.
"Rob vond het fijn dat hij eindelijk erkenning kreeg, maar voor zijn levensgeluk was het al te laat", vertelt Anoek. "Hij kon geen relaties aanhouden. Niet met vrouwen, vrienden of zelfs zijn familie. Hij kon niemand meer dichtbij laten."
Rob heeft vlak voor zijn dood het contact met de buitenwereld afgesloten. Zijn relatie gaat uit en hij verhuist naar Assen. Daar valt hij in een gat en heeft hij geen sociaal vangnet.
"We zouden hem niet snappen. Ik denk dat het eigenlijk een stukje zelfbescherming naar ons toe was", vertelt Hennie. Zus Anoek vult aan: "Rob was totaal de realiteit kwijt, alles moest volgens zijn regels, anders hoefde bezoek niet. Op het einde konden we hem echt niet meer bereiken."
Op 19 maart 2023, precies veertien jaar na zijn uitzending naar Afghanistan, ontvangt de familie een appje van Rob: ‘Lieve mensen, het ga jullie goed. Mijn keuze voor dit moment staat vast. Ik wil niet meer vechten. De laatste jaren ben ik alles kwijtgeraakt wat mij lief is en ben ik voor de meeste van jullie een last geworden. Bedoeld of onbedoeld. Foute keuzes en klote ziektes helpen mij met deze keuze, wat voor mij de laatste zal zijn.’
Anoek: "Ik appte direct terug dat ik eraan kwam, maar het was al te laat." Na het verzenden van het bericht maakt Rob een einde aan zijn leven.
Henri Luchtmeijer
Vader van Rob"Op 19 maart is hij uitgezonden naar Afghanistan, op 19 maart pleegt hij zelfmoord."
"Hij heeft geen verklaring achtergelaten. Het enige dat we weten, is dat hij heel eenzaam was. Hij kwam de deur niet meer uit; de apotheek en de boodschappen kwamen gewoon aan huis."
Voor de familie is de datum die Rob gekozen heeft tekenend: "Op 19 maart 2009 is hij uitgezonden naar Afghanistan, op 19 maart 2023 pleegt onze zoon zelfmoord. Dat geeft aan dat deze datum een enorme lading voor Rob had. Het is overduidelijk dat hij deze datum niet zomaar koos."
Henri: "Rob wilde aan het einde van zijn leven niks meer met Defensie te maken hebben. Hij heeft al zijn medailles weggegooid. Hij was heel boos en voelde zich in de steek gelaten door zijn oude werkgever."
Drie jaar na Robs dood blijft de familie met één vraag achter: had hij nog geleefd als de diagnose PTSS eerder was gesteld? "Defensie heeft een zorgplicht, maar bij Rob hebben ze gefaald", zegt Henri vastberaden. "We weten niet of hij nog had geleefd, maar als PTSS eerder was erkend, had hij in ieder geval een kans gehad." Hennie vult aan: "Die verkeerde diagnose heeft hem niet goed gedaan. Pas een paar jaar voor zijn dood werd erkend dat hij PTSS had. Dat kwam veel te laat."
De dood van hun geliefde zoon en broer heeft diepe sporen achtergelaten in het gezin. "We waren altijd een hecht gezin, totdat hij ziek werd", vertelt Anoek. "Sinds zijn terugkomst zijn feestdagen nooit meer hetzelfde geweest. En nu hij er niet meer is, missen we hem enorm."
Ook rouwen valt de familie zwaar. "Je kunt niets afsluiten", zegt Henri. "Maar wat het meest steekt, is dat Defensie nooit excuses heeft aangeboden voor het falen van de nazorg en het stellen van de verkeerde diagnose." Anoek voegt toe: "Het warme gevoel bij Defensie is verdwenen."
Onlangs heeft de familie een jurist ingeschakeld om Defensie aansprakelijk te stellen voor de verkeerde diagnose en jarenlang verkeerd medicatiegebruik. "Dat je een jurist moet inschakelen voor iets wat zij fout hebben gedaan, voelt als de omgekeerde wereld", zegt Anoek. "Ze hebben notabene de verkeerde diagnose gesteld en nooit excuses aangeboden. Dat blijft steken."
Hennie Luchtmeijer
"Als ik reclames van Defensie zie, word ik misselijk."
De familie hoopt dat dit hen dichter bij verwerking brengt. "Hopelijk vinden we rust als we erkenning krijgen voor de fouten van Defensie", zegt Henri. "Niet alleen voor onszelf, maar vooral voor Rob."
Voor Rob komt die erkenning te laat. Toch hoopt de familie dat zijn verhaal leidt tot verandering. "Ik hoop dat niemand ooit hoeft mee te maken waar wij doorheen zijn gegaan", zegt Henri. "Defensie moet meer verantwoordelijkheid nemen voor haar veteranen. De nazorg moet op de schop."
Hennie: "Als ik reclames van Defensie zie, word ik misselijk. Dan denk ik: daar gaat weer een generatie. Ze werven nieuwe militairen, maar is het zorgsysteem inmiddels wel goed genoeg? Ik hoop het van harte."
Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.
In Dit is de kwestie (EO) gaat Hans van der Steeg verder over dit onderwerp in gesprek. Bekijk de volledige uitzending hier.
Wil jij de aflevering liever streamen? Klik hier om de aflevering te bekijken via NPO Start.
Veteraan Joep met PTSS voelt zich bedonderd door Defensie: 'Er is met mijn leven gespeeld'
Marc liep afschuwelijke trauma's op in Libanon: 'Defensie ziet schade niet in'
Zorgt Defensie wel goed voor haar getraumatiseerde veteranen? 'De klap komt in Nederland'
