'Hij zat mijn straf uit': hoe een verkeerde naam leidde tot een nachtmerrie voor broers Eric en Dave
Leestijd: 10 minDoor Steve Oosterkamp
Leestijd: 10 minDoor Steve Oosterkamp
Op een avond in april 2007 neemt Eric een beslissing die het leven van zijn broer Dave jarenlang op z’n kop zet. Want wanneer hij met 940 gram wiet in de kofferbak wordt aangehouden door de marechaussee, geeft hij niet zijn eigen naam op, maar die van zijn broer.
10 april 2007. Eric rijdt vanuit België richting Maastricht. In de kofferbak van zijn auto ligt 940 gram wiet die hij wil verkopen. Bij Eijsden wordt hij aangehouden door de marechaussee. “Ik had geen legitimatie of rijbewijs bij me”, vertelt Eric. “Dus ze mochten de auto doorzoeken. Toen vonden ze die wiet.”
De politie haalt hem op voor verhoor. Daar neemt hij een besluit dat grote gevolgen zal hebben. “Ik stond gesignaleerd”, zegt hij. “Dus mijn gegevens stonden in het politiesysteem. Er stond nog een celstraf open. Van twee weken geloof ik, of vier. Ik had niet zo’n zin om die uit te zitten.”
In een opwelling geeft hij de naam en geboortedatum van zijn broer Dave op. “Dat kwam op dat moment in me op. Ik dacht: als ik mijn eigen gegevens opgeef, ga ik meteen de cel in.”
Al snel krijgt Eric spijt. “Ergens dacht ik wel dat ik er niet mee weg zou komen. Ze gaan mijn foto controleren, vingerafdrukken afnemen. Maar dat gebeurde allemaal niet.” Tot zijn eigen verbazing mag hij na een paar uur naar huis.
Terwijl Eric uit beeld verdwijnt, gaat het juridische proces gewoon door. Alleen niet op zijn naam, maar op die van broer Dave. Vrij snel na het voorval op de tiende april biecht Eric aan zijn broer op wat er gebeurd is. Dave heeft die periode op zijn beurt echter totaal andere zorgen aan zijn hoofd. Zijn relatie loopt stuk en hij verhuist meerdere keren in korte tijd. “Dus die post is niet goed terechtgekomen”, verwijst hij naar brieven van de rechtbank die nooit bij hem aan kwamen.
Ook binnen de familie speelt er veel. Zo krijgt hun vader een hersenbloeding. “Hij woonde zelfstandig in België, maar dat kon daarna niet meer”, zegt Dave. Eric verhuist naar België om voor hun vader te zorgen. “Al was het ook een soort vlucht”, vertelt hij eerlijk.
Daardoor missen beide broers belangrijke post van justitie. Zonder dat Dave het weet, wordt hij veroordeeld. Pas later krijgt hij bericht dat de rechter hem 180 uur taakstraf heeft opgelegd.
Jarenlang proberen de broers aan de instanties uit te leggen dat er iets niet klopt. “Wij trokken direct aan de bel”, zegt Dave. “Maar vervolgens hoor je helemaal niets meer.” Dat maakte de situatie extra frustrerend. Niemand lijkt het verhaal van de broers serieus te nemen, terwijl er voortdurend een straf boven het hoofd van Dave hangt.
Eric
"Ik dacht: als ik mijn eigen gegevens opgeef, ga ik meteen de cel in."
“Op een gegeven moment kreeg ik te horen dat ik me echt moest melden voor die taakstraf”, vertelt Dave. “Dat heb ik keurig netjes gedaan. Dan vragen ze wanneer je kunt beginnen met de taakstraf. Maar dat kon ik niet, omdat ik een vaste baan bij de gemeente Haarlem had. Dus ik zei ‘nee’ tegen de taakstraf.”
Maar Dave wist ook: als hij de taakstraf weigert, wordt die omgezet in gevangenisstraf. En dat gebeurt.
“Dan gaan ze je zoeken en word je een week later opgehaald.” En inderdaad: op een avond staat ineens een arrestatieteam voor zijn deur. “Ze kwamen met tien man aanzetten”, vertelt Dave. “Ze klopten hard op de ramen en trapten tegen de deur.”
Hij wist meteen hoe laat het was. “Toen dacht ik: oei, daar gaan we.” Dave belandt in de gevangenis in Almere. “Dan gaan alle emoties door je heen”, zegt hij. “Boosheid, angst.” Tegelijkertijd wist hij al jaren dat dit zou kunnen gebeuren. “Je bent je ook wel weer bewust van de situatie. Dus je probeert het onder controle te houden.”
Voor Eric is het ondraaglijk dat zijn broer in de cel zit. Hij schrijft brieven en bekent opnieuw dat hij degene was die met 940 gram wiet aan de kant van de weg werd aangehouden. Samen met zijn schoonzus zet hij verklaringen op papier. Ook schakelen de broers een advocaat in. “Ik heb er echt alles aan gedaan om hem vrij te krijgen”, zegt Eric.
Maar er gebeurt niets. “De advocaat zei al: reken er maar niet op dat hij snel vrijkomt. Ik dacht nog dat hij misschien na een paar dagen vrij zou komen.” Eric vindt het nog steeds moeilijk om erover te praten. “Het ging toen al helemaal niet lekker in mijn leven”, zegt hij. “Dit herinnert me daaraan.” Even valt hij stil. “Het is gewoon heel vervelend dat Dave daar de pineut van is geweest.”
Voor de broers is het nog steeds onbegrijpelijk dat niemand ingreep. Volgens Dave ging het al fout bij de eerste aanhouding. “Er zijn geen vingerafdrukken genomen. Geen fotoverificatie gedaan”, zegt hij. “Eric werd gewoon naar huis gestuurd zonder dat zijn identiteit bevestigd was.”
Vanaf dat moment stapelden de fouten zich volgens hen op. “Dan kun je hoog en laag springen en zoveel brieven schrijven als je wilt”, zegt Dave. “Maar ze gaan blijkbaar niet met z’n allen bij elkaar zitten om te zeggen: we hebben een fout gemaakt.”
Ook Eric begrijpt niet waarom zijn bekentenissen niets veranderden. “Ik heb gezegd dat ik het was”, zegt hij. “Wie doet zoiets, dat bekennen? Dan moet er toch op z’n minst een lampje gaan branden?” Volgens de broers werd er nauwelijks serieus naar hun verklaringen gekeken.
Eric
"Ik heb gezegd dat ik het was, dan moet er toch op z’n minst een lampje gaan branden?"
Na 32 dagen in de gevangenis gebeurt er iets onverwachts. Dave krijgt bezoek van zijn toenmalig partner en zoon. “Zij vertelden dat ik mee naar huis mocht”, zegt hij. In de trein hadden ze daarover telefoon gekregen van de advocaat. “Dat was een enorme verrassing”, zegt Dave. “Ik geloofde het eerst niet.”
De vrijlating betekent niet dat de zaak daarmee opgelost is. “Toen ik naar huis mocht, liep het herzieningsverzoek nog”, legt Dave uit. Pas twee jaar later horen de broers definitief dat Dave wordt vrijgesproken. Een verklaring van Dave’s werkgever speelt daarbij een belangrijke rol, waarin zijn leidinggevende stelt dat Dave op het moment van de aanhouding op kantoor aan het werk was.
Volgens Dave ontstond er een situatie waarin instanties vooral bezig waren eerdere beslissingen overeind te houden. “Hoe verder je in het proces komt, hoe moeilijker het wordt om het nog recht te breien”, zegt hij. Want als één fout wordt toegegeven, betekent dat ook dat eerdere controles niet goed zijn uitgevoerd.
De broers hebben zich daar jarenlang over verbaasd. “Ze hadden toch gewoon opnieuw naar de zaak kunnen kijken?” zegt Eric. “Of op z’n minst kunnen onderzoeken of ik inderdaad degene was die was aangehouden.” Dat gebeurde volgens hen nauwelijks.
Advocaat Geert-Jan Knoops hield zich intensief met de zaak bezig
Wat de broers misschien nog wel het meest heeft geraakt, is het gevoel dat niemand echt luisterde. Niet toen Eric bekende, niet toen er verklaringen werden gestuurd. Pas toen advocaten Knoops en Gaasbeek zich intensief met de zaak gingen bemoeien, kwam er beweging in de zaak.
Dave is ze daar nog altijd dankbaar voor. “Als je een brief van Knoops krijgt, dan gaan de alarmbellen natuurlijk wel af”, zegt hij. Volgens hem maakte dat uiteindelijk het verschil tussen maandenlang vastzitten of toch eerder vrijkomen.
Hoewel Dave uiteindelijk wordt vrijgesproken, blijft de schade groot. Vooral op zijn werk. Dave werkte bij de gemeente Haarlem als teamleider op een sociale werkplaats. “Ik gaf leiding aan veertig mensen”, vertelt hij. “Dan heb je een voorbeeldfunctie.”
Toen hij terugkwam na een maand in de gevangenis te hebben gezeten, werd er anders naar hem gekeken. “Ik merkte al snel dat ik niet meer welkom was.” Dat deed pijn, juist omdat zijn werkgever wist hoe de situatie in elkaar zat. “Ik had mijn leidinggevende verteld dat dit misschien een probleem ging worden. Ze wisten hoe het zat.”
Toch werd hij ontslagen. “Dat is nooit meer rechtgezet”, zegt hij. Hij heeft het er nog steeds moeilijk mee. “Het was een goede baan.”
Dave
"Ik gaf leiding aan veertig mensen, het was een goede baan."
Een maand gevangenisstraf lijkt voor de buitenwereld misschien te overzien, maar Dave hield er lang last van. Zelfs toen zijn onschuld bewezen was. Zo wilde Dave kort na de vrijspraak met zijn zoon naar Londen reizen, maar werd hij bij de boot aangehouden.
“Die zaak bleek nog open te staan in het systeem”, vertelt hij. Midden in de nacht moest de douane bellen om te controleren hoe het precies zat. Uiteindelijk mocht hij verder reizen. “Maar dat is wel weer schrikken.”
Inmiddels weet hij zeker dat zijn strafblad gezuiverd is, maar zijn vertrouwen in het systeem heeft een flinke knauw gekregen.
Opvallend aan het verhaal is de hechte band tussen de twee broers. Ondanks alles zitten Eric en Dave samen aan tafel. Zonder boosheid of verwijten. Eric noemt Dave zijn vangnet. “Ik zat in een rare fase van mijn leven”, zegt hij. “Dit is niet het enige foutje dat ik gemaakt heb.”
Dave is altijd voor hem blijven klaarstaan. “Ook dit wordt vergeven”, zegt Eric. “Misschien niet vergeten, maar wel vergeven.” Daar sluit Dave zich bij aan. “Je bent samen opgegroeid”, zegt hij. “We hadden een pittige jeugd. Geen moeder, veel onderweg als kind, niet altijd stabiliteit.”
Juist daardoor waren ze altijd sterk op elkaar aangewezen. “Dan neem je die band mee als je ouder wordt.” Volgens Dave heeft Eric, ondanks zijn misstap, wel zijn verantwoordelijkheid genomen. “Hij is meteen met de billen bloot gegaan richting politie”, zegt hij. “En we maken allemaal fouten, toch?”
In Het Verkeerde Oordeel (EO) gaan onderzoeksjournalisten Rianne van der Linden en Arjan van der Linden in gesprek met Eric en Dave. Alle vijf afleveringen van de podcastserie zijn te beluisteren via NPO Luister en alle podcast-apps. Luister de aflevering met de beide broers hier:
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Boudewijn belandt bijna in de cel nadat zijn handtekening wordt vervalst: 'Ik stond moederziel alleen in de overtuiging dat ik de waarheid sprak'
Burgers onterecht veroordeeld door verkeerde naam op vonnis: 'Levens worden kapot gemaakt'
