Hoogleraar publiek recht: 'Arrestatie Tom de Wal tijdens gebedsdienst was onrechtmatig'
Leestijd: 5 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 5 minDoor Boudewijn Drechsler
De arrestatie van evangelist en zelfbenoemd gebedsgenezer Tom de Wal tijdens een gebedsdienst in Tilburg op vrijdag 9 januari 2026 roept stevige juridische vragen op. Burgemeester Onno Hoes gaf de politie opdracht om De Wal tijdens de bijeenkomst aan te houden. Kort daarna stroomden bij de redactie en in het radioprogramma Langs de Lijn en Omstreken (EO) vragen binnen: mocht dit wel, gezien de vrijheid van godsdienst?
Volgens Jan Brouwer, hoogleraar publiek recht aan de Rijksuniversiteit Groningen, is het antwoord helder. Het optreden van de burgemeester was niet alleen uitzonderlijk, maar ook juridisch onhoudbaar.
Brouwer hoeft niet lang na te denken over hoe het zit: "Wat hier is gebeurd, is een unicum in de Nederlandse geschiedenis," zegt hij. "De Algemene wet op het binnentreden verbiedt dat de politie een lopende kerkdienst binnenvalt." Dat principe is diep verankerd in het Nederlandse recht, legt hij uit. "Daarom bestaat bijvoorbeeld ook het kerkasiel. Door een doorlopende gebedsdienst te organiseren, kan de politie niet zomaar ingrijpen."
"We hebben ons staatsbestaan te danken aan de vrijheid van godsdienst."
Volgens Brouwer mag de politie alleen in opdracht van de burgemeester optreden bij handhaving van de openbare orde. Bij strafrechtelijke handhaving valt de politie onder het gezag van de officier van justitie. "Beide zijn uiterst terughoudend als het gaat om de vrijheid van godsdienst," zegt hij.
Die vrijheid is volgens Brouwer fundamenteel voor de Nederlandse rechtsstaat: "Die gaat terug tot de ontstaansgeschiedenis van ons land. Daar hebben we ons staatsbestel aan te danken."
Volgens Brouwer is burgemeester Hoes in dit geval zijn boekje te buiten gegaan: "Wat hier is gebeurd, zal ongetwijfeld gecorrigeerd moeten worden. Dat kan niet anders." Hoe die correctie eruitziet, hangt af van het vervolg. "Als De Wal besluit er werk van te maken, kan dat politiek gevolgen hebben. De gemeenteraad kan ingrijpen. Maar ook een rechter kan tot de conclusie komen dat dit niet mocht." En de rechter gaat Hoes geen gelijk geven: "Als De Wal voor de strafrechter moet verschijnen, acht ik de kans groot dat die rechter zal zeggen: burgemeester, wat u hier heeft gedaan, kan echt niet."
De Theoloog Der Nederlanden Arnold Huijgen noemde in Dit is de Week Tom de Wal een kwakzalver. Kwakzalverij is verboden Nederland, maar ook dat argument rechtvaardigt volgens Brouwer geen inval. "Zelfs dat niet. De vrijheid van godsdienst weegt zwaarder, die is heilig in ons staatsbestel." Als er sprake zou zijn van strafbare feiten, dan is het aan het Openbaar Ministerie om een zaak te starten, legt hij uit. "Maar gebedsgenezing is juridisch lastig te bewijzen. Je kunt niet vooraf bepalen wat wel en niet mag."
"Als we alles verbieden wat andere groepen schadelijk of onwenselijk vinden, dan zijn we ver van huis," zegt Brouwer. "Daarom hebben we ook een verbod op censuur. Je kunt niet vooraf bepalen welke uitingen toelaatbaar zijn en welke niet."
Als we alles verbieden van wat andere groepen schadelijk of onwenselijk vinden, dan zijn we ver van huis, volgens Brouwer: "Daarom hebben we in de grondwet ook een verbod van censuur. Dus je kan niet van tevoren zeggen wat er wel en niet mag."
"Als elke burgemeester van tevoren gaat bepalen wat een religieuze gebedsbijeenkomst is en wat niet, dan zijn we ver van huis"
Dan rest dus nog de vraag of de handhaving van de openbare orde en juiste grond was om in te grijpen. Want er waren tegendemonstranten in de buurt. Ook van dat argument laat Brouwer geen spaan heel: "Nee, absoluut niet. De vrijheid van godsdienst gaat zover dat gebedsdiensten niet onderbroken kunnen worden."
Het argument dat er het een evenement was en geen gebedsdienst omdat er kaartjes besteld moesten worden, ondergaat bij Brouwer hetzelfde lot: "Dat is ook geen argument. Het gaat om meest elementaire karakter van een evenement. Is dat vermaak? Een gebedsdienst zoals die afgelopen vrijdag in Tilburg heeft plaatsgevonden is echt niet ter vermaak. Nee, daar komen mensen die genezen willen worden. En het is niet aan de burgemeester en al helemaal niet aan de politie om te beoordelen wanneer iets een spirituele beleving is. Als mensen zeggen dat het een godsdienst is dan is het een godsdienst of een levensbeschouwelijke bijeenkomst. Dus nee: dit zit hartstikke fout in Tilburg."
Hoe denkt Nederland over deze kwestie? We vroegen het onze community en kregen weer de nodige reacties.
Sander
"Het meest kwalijke vind ik de belofte van genezing van kanker en seksuele geaardheid. Daarmee wordt namelijk kwaad aangericht. Bovendien snap ik niet waar zo iemand de arrogantie vandaan haalt."
Johan
"Waarom zijn die demonstranten daar niet opgepakt? Verstoren zij dan geen openbare orde? De wereld op zijn kop lijkt me. En hoezo was dit een evenement? Volgens mij was het een kerkdienst, daar had het alles van weg. Als het kwaakt als een eend loopt als een eend en lijkt op een eend, dan is het hoogstwaarschijnlijk een eend. Zo zou naar dit evenement moeten worden gekeken."
Arri
"Is de vraag al gesteld of men weet wat er écht in die zaal gebeurde? Er zijn volgens mij veel aannames over de gebedsgenezingsdiensten die de ronde doen."
Ihab
"Het zou fijn zijn als er wat meer aandacht komt voor wat zulke gebedsgenezers en beweringen kunnen doen met de doelgroep. Ik ben slechtziend en heb meerdere keren gehad dat mensen zomaar in het openbaar voor me begonnen te bidden. Keihard, de hele wereld moest het horen en zien. Een heel spektakel. Je wordt behandeld als object van misleiding dat genezen moet worden. Geen volwaardig persoon."
Jan
"Mensen afhouden van reguliere geneeskunde door ze gebedsgenezing voor te houden, is terecht verboden."
Jo
"Wij moeten beschermd worden tegen dit soort kerkleiders. Je kunt juist godsdienstvrijheid bevorderen als je dit weert en bestrijdt."
Jan
"Waar ligt de grens? Vanuit onze gemeente gaan ook met regelmaat bidders de straat op. Anders dan bij Tom de Wal gaat dat er rustig aan toe, maar hoe lang dit nog mag is dan de vraag?"
Luister hier via of jouw favoriete podcast-app.
Evangelist Tom de Wal gearresteerd - geen karikatuur, geen martelaar - maar wat wel?
Schond burgemeester Onno Hoes met arrestatie Tom de Wal de vrijheid van godsdienst?
Vooralsnog geen 'megakerk' van Tom de Wal in Dussen
