Minister Faber wil 'veiligelanders' op een aparte azc-afdeling zetten, met strenge regels. Goed plan?
Leestijd: 6 minDoor Babette Englebert
Leestijd: 6 minDoor Babette Englebert
"Dit nieuwe plan gaat mij niet ver genoeg. Zo'n meldplicht, twee keer per dag, stelt eigenlijk niks voor."
"ik hik wel aan tegen het discriminatoire karakter van deze aanpak."
Minister Marjolein Faber wil strengere maatregelen nemen tegen asielzoekers uit veilige landen die overlast veroorzaken. Ze stelt een speciaal asielzoekerscentrum voor, waar deze zogenoemde veiligelanders zich twee keer per dag moeten melden. Het plan roept juridische en maatschappelijke vragen op: is dit plan haalbaar en wenselijk?
Op verschillende plekken in Nederland veroorzaken asielzoekers uit veilige landen, zoals Marokko en Algerije, al jaren overlast. Deze 'veiligelanders' - vooral jonge mannen - vormen slechts een klein percentage van alle asielzoekers, maar ze zijn opvallend vaak betrokken bij incidenten zoals diefstal, intimidatie en geweld. Vooral in Ter Apel zijn er vaak ongeregeldheden, tot grote frustratie van inwoners en lokale winkeliers. Zo'n 60 procent van de inwoners geeft daar aan psychische problemen te hebben vanwege alle overlast. Meer dan de helft rijdt voor boodschappen naar een andere plaats, om confrontaties met de asielzoekers te vermijden. “De winkeliers weten vaak wel wie het zijn, maar kunnen er bijna niks aan doen”, vertelt Klaas Buigel, VVD-fractievoorzitter in Westerwolde (de gemeente waarin Ter Apel ligt). Extra beveiliging en politie-inzet zijn geïntroduceerd, maar het probleem is nog niet structureel opgelost.
Ook in de omgeving van Ter Apel is de situatie zorgelijk. In het dorpje Nieuw-Weringe, op de weg naar Ter Apel, klagen inwoners ook. Zij spreken onder andere van "gerommel aan auto’s en huizen en poepende of masturberende mannen in tuinen." Zelfs vlak over de grens met Duitsland zijn er meldingen gemaakt van diefstallen uit auto’s, huizen en zelfs kerkhoven door Noord-Afrikaanse asielzoekers uit Ter Apel.
Overlastgevende asielzoekers behouden recht op opvang zolang hun asielprocedure loopt, ook al is de kans op een vluchtelingenstatus minimaal. Daarom pleit minister Faber nu voor een strengere aanpak. Zij stelt voor om een speciale afdeling in het azc van Ter Apel te openen, specifiek gericht op veiligelanders. In deze opvanglocatie moeten bewoners zich tweemaal per dag melden. Het plan is een mildere variant van een eerdere aanpak tegen overlast, waarbij asielzoekers 22 uur per dag binnen moesten blijven. Het achterliggende idee: als asielzoekers 22 uur per dag op locatie zijn, kunnen asielaanvragen sneller worden behandeld en blijven bewoners met criminele intenties in het vizier van de azc-medewerkers. Die aanpak werd vorig jaar echter door de rechter verboden vanwege inbreuk op vrijheidsrechten.
Ambtenaren waarschuwen dat Fabers nieuwe aanpak, net zoals de vorige aanpak, "juridisch kwetsbaar" is. “Een maatregel zoals een meldplicht tweemaal daags kan zomaar stranden bij de rechter,” stellen zij in interne documenten die zijn vrijgegeven door het COA. Advocaten kunnen de maatregel namelijk aanvechten op grond van een ‘verregaande vrijheidsbeperking’. Bovendien mag iemand die zich niet aan de meldplicht houdt niet zomaar uit de opvang worden gezet. Het wordt dus lastig om de meldplicht te handhaven.
Faber blijft echter optimistisch. “Er moet harder worden opgetreden tegen overlast van asielzoekers,” schrijft ze in een Kamerbrief. Faber ziet landelijk geweldsincidenten in azc’s, zwartrijders in het openbaar vervoer en crimineel gedrag. Zulk gedrag is 'onaanvaardbaar', aldus de minister. Gaat het Faber lukken om dit plan door te zetten? En: moeten we dat wel willen?
Asieladvocaat Frank Willem Verbaas is sceptisch over het voorstel. Het is juridisch lastig om de vrijheid van burgers in te perken, ook als er sprake is van overlast. Bovendien kan Fabers plan er volgens hem voor zorgen dat 'brave' veiligelanders ten onrechte hun vrijheid verliezen, zegt hij in Dit is de Dag (EO):
Frans Willem Verbaas
Asieladvocaat“Ik wil Fabers plan niet gelijk afkraken, want ik heb nog geen beleidsplannen gezien, maar ik hik wel aan tegen het discriminerende karakter ervan. Het is bedoeld om overlastgevers aan te pakken, maar niet alle veiligelanders zijn overlastgevend. Is het dan zo dat ‘brave’ veiligelanders die geen overlast veroorzaken zich ook moeten melden? Ik denk dat er sowieso een individuele beoordeling nodig is voordat een asielzoeker op een strenge azc-afdeling wordt ingedeeld."
Klaas Buigel, VVD-fractievoorzitter in de gemeente Westerwolde, denkt dat het wel mee zal vallen met die onterechte discriminatie. Hij vertelt:
Klaas Buigel
VVD-fractievoorzitter in de gemeente Westerwolde (waar Ter Apel in ligt)“Dat grijze gebied is bij veiligelanders heel klein; overlastgevers komen vaak voor 99% uit een veilig land.”
Volgens hem zou Fabers aanpak nóg strenger moeten worden. Met lichte maatregelen zal de overlast volgens Buigel niet worden opgelost:
“Ik was enthousiast over de oude aanpak [waarbij asielzoekers 22 uur per dag binnen moesten blijven, red.]. Dit nieuwe plan gaat mij niet ver genoeg. Zo'n meldplicht twee keer per dag stelt eigenlijk niks voor. Wie gaat dat monitoren en handhaven? Ze hebben geen mankracht bij het COA. En voor de rest is het nieuwe beleid grotendeels hetzelfde als op ‘gewone’ azc’s. (…) Bovendien: het winkelcentrum in Ter Apel is vanaf het azc tien minuten lopen, dus als je die asielzoekers niet voor een groot gedeelte van de dag vast kunt houden, heeft zo'n aparte azc-afdeling geen enkel effect voor de lokale winkeliers."
In Dit is de Dag (EO) gaat presentator Tijs van den Brink verder over dit onderwerp in gesprek met Klaas Buigel, VVD-fractievoorzitter in de gemeente Westerwolde (waar o.a. Ter Apel in ligt) en asieladvocaat Frans Willem Verbaas. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Is het terecht dat bekeringsverhalen van asielzoekers strenger beoordeeld worden?
'Je moet niet proberen God te worden': Theoloog des Vaderlands Mirella Klomp over asielmigratie in Nederland
Worden de nieuwe asielwetten van minister Faber eigenlijk wel ingevoerd? 'Het effect is heel klein'
