25-urige werkweek en iedereen ter wereld 5.000 euro salaris? 'Dat is toch fantastisch?'
Leestijd: 5 minDoor Steve Oosterkamp
Leestijd: 5 minDoor Steve Oosterkamp
"Als we stoppen met spullen produceren en kopen die we eigenlijk niet nodig hebben, ontstaat er ruimte om minder te werken."
"Juist de komende decennia komt er enorm veel werk op ons af en dat vraagt om mensen die dat uitvoeren."
Wat als je nog maar 25 uur per week hoeft te werken, twaalf weken vakantie per jaar hebt én een inkomen van ongeveer 5000 euro per maand? Volgens de Franse econoom en ongelijkheidsexpert Thomas Piketty is dat geen utopie, maar een mogelijke route naar een eerlijkere en duurzamere wereld.
Samen met ruim veertig andere wetenschappers presenteerde Thomas Piketty onlangs een ambitieus plan in het Global Justice Report van het World Inequality Lab. Hun boodschap: het is nog steeds mogelijk om de klimaatverandering binnen de perken te houden én de wereldwijde ongelijkheid flink te verkleinen. Maar daarvoor moet onze economie fundamenteel veranderen.
Volgens de onderzoekers kunnen we niet eindeloos blijven inzetten op economische groei en steeds meer consumptie. In plaats daarvan pleiten zij voor een samenleving waarin 'genoeg' centraal staat. Niet zoveel mogelijk produceren en consumeren, maar zorgen dat iedereen voldoende heeft om goed te kunnen leven.
Daar hoort ook minder werken bij. Wereldwijd werken mensen gemiddeld zo'n 2100 uur per jaar. Dat aantal zou volgens de onderzoekers ongeveer gehalveerd moeten worden. Minder werken betekent namelijk ook minder productie, minder grondstoffengebruik en minder uitstoot van broeikasgassen.
Tegelijkertijd willen de economen de enorme verschillen tussen arm en rijk aanpakken. Hun voorstel is dat uiteindelijk iedereen ter wereld toegang krijgt tot een vergelijkbaar welvaartsniveau, met een inkomen dat kan oplopen tot ongeveer 5.000 euro per maand. Om dat mogelijk te maken, willen ze onder meer een wereldwijde vermogensbelasting voor miljardairs en hogere belastingen voor de allerrijksten.
Thomas Piketty wil de wereldwijde ongelijkheid flink verkleinen
Ook zou er een internationaal fonds moeten komen dat jaarlijks miljarden investeert in armere landen. Daarmee kunnen inkomens stijgen, onderwijs en zorg verbeteren en krijgen landen meer kansen om zich duurzaam te ontwikkelen.
Volgens de onderzoekers levert dat voor bijna iedereen voordelen op. Niet alleen doordat inkomens stijgen, maar ook doordat mensen meer vrije tijd krijgen en toekomstige generaties kunnen leven op een planeet die beter bewoonbaar blijft.
Een werkweek van 25 uur, twaalf weken vakantie en een hoger inkomen voor miljarden mensen wereldwijd. Volgens Hans Stegeman, hoofdeconoom bij Triodos Bank, laat het plan van Thomas Piketty zien dat een eerlijkere en duurzamere wereld mogelijk is. Hij is enthousiast over het plan. Volgens hem draait het om drie grote veranderingen: fors investeren in de energietransitie, veel minder consumeren en de rijkdom van de allerrijksten eerlijker verdelen over de rest van de wereld.
Hans Stegeman
Hoofdeconoom Triodos Bank"Als we stoppen met steeds meer spullen produceren en kopen die we eigenlijk niet nodig hebben, ontstaat er ruimte om minder te werken. Dan houden we tijd over voor andere dingen en neemt tegelijkertijd de druk op de planeet af. Ik vind het een fantastisch vooruitzicht: een wereld waarin we minder werken en toch allemaal goed kunnen leven. En dan heb ik het niet alleen over Nederland, maar over de hele wereldbevolking."
Maar Babette Porcelijn, onderzoeker duurzame economie en schrijver van het boek De trias economica, vraagt zich af of het allemaal wel zo eenvoudig is. Zij wijst erop dat de overgang naar een duurzame samenleving juist enorm veel extra werk vraagt.
Babette Porcelijn
Onderzoeker duurzame economie"In het plan staan interessante ideeën, maar bij sommige voorstellen heb ik mijn twijfels. Neem de kortere werkweek. Juist de komende decennia komt er enorm veel werk op ons af door de energietransitie, de omschakeling van de landbouw en de overgang naar een circulaire economie. Dat vraagt allemaal om mensen die dat werk uitvoeren. Daarnaast willen we af van de uitbuiting in het mondiale zuiden. Als we producten daar eerlijk gaan belonen, kan een deel van dat werk ook weer dichter bij huis terechtkomen. Ook dat zorgt voor extra werk dat gedaan moet worden."
Een kortere werkweek ziet ze daarom niet als een doel op zich. Volgens Porcelijn ligt de kern van het probleem bovendien ergens anders. Niet zozeer bij het aantal uren dat mensen werken, maar bij de manier waarop de economie is georganiseerd.
Babette Porcelijn
Onderzoeker duurzame economie"We zoeken de oplossing nu in een gevolg van het probleem, terwijl de oorzaak ergens anders ligt. De economie is in veel opzichten een ondemocratisch systeem: degenen die profiteren van economische groei hebben vaak de meeste invloed, terwijl mensen die de gevolgen ervaren nauwelijks iets te zeggen hebben. Daardoor stroomt een groot deel van de welvaart naar de allerrijksten. Als je dat niet aanpakt en niet opnieuw kijkt naar wie zeggenschap heeft over geld, productie en investeringen, los je het onderliggende probleem niet op."
Daarom pleit ze voor meer zeggenschap voor mensen die nu nauwelijks invloed hebben op economische beslissingen, zoals werknemers, maar ook mensen verderop in de productieketen, bijvoorbeeld in mijnen of landbouwgebieden.
Op dat punt vinden Stegeman en Porcelijn elkaar deels wel. In het plan van Piketty staan namelijk stevige voorstellen om rijkdom en macht eerlijker te verdelen. Zo pleiten de onderzoekers voor hoge belastingen op extreem hoge vermogens en inkomens. Stegeman ziet daarin juist een van de sterkste punten van het rapport.
Hans Stegeman
Hoofdeconoom Triodos Bank"Ik ben het op veel punten met Babette Porcelijn eens. Maar als je dit plan goed leest, zie je juist dat het niet alleen gaat over minder werken. Het draait ook om een ingrijpende herverdeling van rijkdom en macht. Zo stellen de onderzoekers een hoge vermogensbelasting voor, waarmee juist de allerrijksten worden geraakt. Dat geld kan vervolgens worden ingezet voor beter onderwijs, betere zorg en meer kansen voor mensen wereldwijd. Daarom denk ik dat veel van de punten die Porcelijn noemt juist al in dit rapport zijn meegenomen."
Benieuwd naar het hele gesprek? Luister hier naar Dit is de dag (EO) waarin presentator Jan Willem Wesselink in gesprek gaat met Hans Stegeman (hoofdeconoom bij Triodos Bank) en Babette Porcelijn (onderzoeker duurzame economie). Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
