PKN-gemeente vraagt landelijke kerk om excuses voor adoptieverleden: 'Begin op zijn minst met luisteren'
Leestijd: 5 minDoor Rozemarijn van der Stelt
Leestijd: 5 minDoor Rozemarijn van der Stelt
De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) moet meer verantwoordelijkheid nemen voor haar rol bij binnenlandse afstand en adoptie. Daartoe roept de protestantse gemeente Fonteinwerk in Harderwijk het landelijk kerkgenootschap op. "Het voelt alsof kerken wegkijken van onze verantwoordelijkheid voor het lijden wat kwetsbare ouders en baby’s is aangedaan", schrijft het kerkbestuur in een brief aan de synode.
De landelijke PKN moet beter luisteren naar afstandsmoeders en geadopteerden, vindt de Harderwijkse wijkgemeente Fonteinwerk. Eerder deze maand bood de overheid excuses aan voor haar rol bij binnenlandse adoptie. Tussen 1956 en 1984 zijn in Nederland naar schatting meer dan 15.000 kinderen afgestaan door zo'n 13.000 moeders. Het ging vaak om jonge, ongehuwde vrouwen en meisjes die hun kind afstonden voor adoptie, maar dat lang niet altijd uit vrije wil deden.
Vanuit het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO) kwam er ook een reactie vanuit kerken. Dit is een samenwerkingsverband van veel christelijke kerkgenootschappen dat contact houdt met de overheid. Ook de PKN is hierbij aangesloten. In de reflectie erkennen ze het leed en de rol van de kerkelijke instellingen, maar zien ze geen aanleiding om excuses aan te bieden.
Er is meer dan dat nodig, vindt de PKN-gemeente Fonteinwerk. "Het verwondert ons dat de gezamenlijke kerken wél het leed erkennen en begeleiding en ondersteuning aanbieden, maar zich blijven verschuilen achter de tijdsgeest. Wij vinden dat we als kerk daarmee het onrecht, wat mede door invloed van de kerken plaatsvond, niet serieus genoeg nemen", schrijft het kerkbestuur in een open brief aan de synode (landelijke kerkvergadering) van de PKN.
Aanleiding voor de brief is de ervaring van een gemeentelid dat eind jaren zestig werd geadopteerd vanuit een protestants-christelijk tehuis. De reactie van de kerken maakte hem boos en verdrietig. Het gemeentelid bracht zijn zorgen onder de aandacht van de predikant. "Ik wist dat hij binnenlands geadopteerd was, maar ik moest er door hem op gewezen worden dat dit speelde", vertelt dominee Sjaak Biewenga. De twee spraken over de gevolgen van zijn adoptie en over wat de kerkelijke reactie met hem deed. "Hij gaf aan dat het voor hem erg fijn zou zijn als er ook vanuit de kerk een reactie komt."
Sjaak Biewenga
Predikant Fonteinwerk"Kerken moeten zich afvragen: hebben wij daar ook aan meegewerkt?"
Volgens Fonteinwerk verschuilen de kerken zich te veel achter de normen van die tijd. In de brief wijst het kerkbestuur erop dat veel kindertehuizen in het verleden werden geleid door kerkelijke organisaties. "De reflectie van het CIO voelt niet als erkenning, maar eerder als wegkijken van onze verantwoordelijkheid voor het lijden wat kwetsbare ouders en baby’s is aangedaan en waar velen van hen hun hele leven de pijnlijke wonden van ervaren."
Het CIO moedigt plaatselijke kerken aan om afstandsmoeders en geadopteerden pastorale hulp te bieden. Volgens de predikant is dat niet genoeg. "Pastorale begeleiding is iets anders dan dat er vanuit de kerk wordt gekeken naar welk onrecht er in het verleden is gebeurd", zegt hij. "Kerken moeten zich afvragen: hebben wij daar ook deels aan meegewerkt? Misschien zijn dingen met de beste bedoelingen gedaan, maar achteraf moet je zeggen: dit was niet oké."
Biewenga begrijpt dat het CIO voor een lastige keuze staat. 'Ik snap echt wel dat je namens 31 kerken lastig uitspraken kan doen." Daarom richt Fonteinwerk de oproep enkel aan de PKN: "De PKN heeft in het verleden vaker laten zien dat ze zich over maatschappelijke onderwerpen durft uit te spreken en stappen durft te zetten. Doe dat nu dan ook. Alleen zo’n verklaring afleggen en je daar vervolgens als kerk achter verschuilen, voelt niet goed."
De kerkenraad van Fonteinwerk wil dat de PKN een proces begint waarin afstandsmoeders en geadopteerden worden gehoord. De PKN zou volgens Biewenga bijvoorbeeld een commissie kunnen instellen. "Je moet eerst eens met mensen in gesprek gaan", zegt de predikant. "Kijk wat je als kerk kunt betekenen. Dat begint op zijn minst met luisteren en waar nodig werken aan verzoening en heling. Daar kunnen excuses heel goed bij horen."
In de brief wijst Fonteinwerk erop dat kerken in andere landen al verdergaande stappen hebben gezet. De Anglicaanse Kerk in Groot-Brittannië bood in juni excuses aan. Ook in Canada en Australië worden volgens de gemeente vergelijkbare stappen gezet.
Biewenga ziet de excuses van de Nederlandse overheid als een voorbeeld. "Excuses aanbieden zou mooi zijn om naartoe te werken. Tegelijk wil ik dat niet te veel vastpinnen, alsof ik precies weet hoe het moet." De predikant hoopt dat de brief tot actie leidt. "Als gewone dominee is dit wat ik kan doen. Ik hoop dat er meer contact ontstaat met de mensen om wie het gaat.”
De PKN is om een reactie gevraagd, maar heeft nog niet gereageerd.
