Waar gaat het naartoe voor de mensen in Iran? 'Elke dag worden jonge mensen van 20 of 21 opgehangen'
Leestijd: 4 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 4 minDoor Nicolette de Boer
'Help is on the way', zei de Amerikaanse president Trump in januari tegen Iraniërs die met gevaar voor eigen leven de straat op gingen om te protesteren tegen het onderdrukkende regime. Inmiddels zijn we een paar maanden verder, zit het regime er nog steeds en is de aandacht in het westen verschoven van Iraanse demonstranten naar benzineprijzen aan de pomp. "We vinden mensenrechten alleen belangrijk als het onze eigen belangen niet schaadt", constateert journalist Sinan Can.
Na massale bombardementen op Iraanse doelen door Amerika en Israel reageerde Iran met drone-aanvallen in de hele regio. Beide partijen zoeken naar een uitweg met een kwetsbaar staakt-het-vuren en een blokkade in de Straat van Hormuz. Maar het vertrouwen is weg. Er komt een deal aan, zegt Trump. Het belangrijkste daarvan: een stop op het verrijken van uranium en de Straat van Hormuz moet weer open.
Maar hoe zit het met de gewone Iraniërs? Komt er nog een verandering van het regime, waar demonstranten zo op hoopten? Het regime greep hard in en heeft ook demonstranten vermoord. "Dat is allemaal naar de achtergrond en dat verbaast me niet", zegt journalist en documentairemaker Sinan Can in Dit is de week (EO). Voor zijn werk reist hij veel door het Midden-Oosten. "Het gaat toch altijd over belangen."
Sinan Can
'Je moet als Iraniër wel gek zijn om nu te veel te bewegen.'
Hij constateert dat de Straat van Hormuz als veel belangrijker wordt gezien dan de demonstranten in Iran. "Ik denk dat we dat de komende tijd ook gaan zien in de deal. Dat er een soort nieuwe start wordt gemaakt met dit regime. En het stoppen met verrijkte uranium en dat soort dingen."
Hij ziet een terugkerend patroon: "We zien constant dat we mensenrechten heel belangrijk vinden, zolang het onze belangen niet schaadt. Zodra het onze belangen wel schaadt, worden het schaduwwaarden. Maar ik zou het eerder voorwaarden noemen in plaats van waarden. Dat zie ik hier ook weer terug."
Zelf staat hij ook in contact met Iraniërs. Maar hij merkt dat ze niet durven te vertellen hoe ze erin staan: "Ze durven nu natuurlijk niet, omdat je dan meteen wordt opgepakt voor spionage voor Israël en Amerika. Dat is meteen de doodstraf. Je moet wel gek zijn om veel te bewegen. Wel gaat het leven door: de bakker bakt nog brood en kinderen gaan naar school."
De bewering dat het Iraanse regime er sterker dan ooit voorstaat, vindt hij flauwekul. "Dat is echt niet waar. Ze zijn verzwakt. Economisch ging het al slecht en dat gaat nu nog veel slechter. Ook militair heeft het regime klappen gehad. Alles draait niet meteen om Khamenei (de ayatollah die is vermoord, red.) maar ook de cirkel om hem heen is uitgeschakeld. Dus ze hebben nog wel wat problemen."
Gert-Jan Segers
Actief voor Comité Iran Vrij'Iedere dag worden jonge mensen opgehangen als signaal van het regime.'
Voor de Iraniërs is de intimidatie van het regime gruwelijk, zegt oud-politicus Gert-Jan Segers, die actief is voor het comité Iran Vrij. "Er worden iedere dag jongeren opgehangen die in januari zijn gearresteerd. Het gaat om jonge mensen van 20, 21 of 22 jaar. Het is gruwelijk wat er gebeurt."
Iedere dag geeft het regime het signaal: dit gebeurt er als je opstaat tegen ons, zegt Gert-Jan Segers. "En: we weten je te vinden. Die intimidatie werkt." De grote vraag is wat er gebeurt als er een bestand komt tussen Amerika en Iran, zegt Segers. "Durft een groep binnen het regime zich tegen de Revolutionaire Garde te keren? En durft de bevolking nog een keer de straat op? Dat is allebei zeer de vraag."
Kijk Dit is de week (EO) met presentator Margje Fikse, hoofdgast Sinan Can en vaste gasten Gert-Jan Segers en Ronit Palache.
De uitzending is ook terug te kijken via NPO Start.
Paus fel over oorlog en Trump: 'Goed dat hij zijn mond opendoet'
Waarom is er nu oorlog tussen Iran, Israël en de VS? 6 vragen beantwoord
