Is oorlog Midden-Oosten religieus? 'Iraanse leiders gebruiken ISIS-teksten'
Leestijd: 4 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 4 minDoor Nicolette de Boer
"Het is machtspolitiek. Nu is Iran een islamitische staat, dus verpakken ze wat ze doen ook islamitisch."
"Khamenei heeft de strijd van Iran verbonden aan de komst van de twaalfde Mahdi, een soort messiasfiguur in de sjiitische islam."
De oorlog in het Midden-Oosten breidt zich verder uit. Gaat de oorlog tussen Israël, de Verenigde Staten en Iran vooral om macht of is het ook een religieus conflict?
Het is oorlog in het Midden-Oosten. Op zaterdag begonnen Israël en de Verenigde Staten met aanvallen op Iran. Bij de aanvallen werd de Iraanse leider, ayatollah Khamenei, gedood. Daarop volgden tegenaanvallen van Iran op Israël. Ook voerde Iran aanvallen uit op andere Arabische staten met Amerikaanse bases op hun grondgebied, zoals Bahrein, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. Daarnaast werd een Britse luchtmachtbasis op Cyprus geraakt.
Al enige tijd waren er onderhandelingen gaande tussen de Verenigde Staten en Iran over de afbouw van het Iraanse nucleaire programma. Daar maakte Amerika zich al tientallen jaren zorgen over. De afgelopen tijd werd een Amerikaanse troepenmacht opgebouwd rondom Iran. Op zijn beurt maakt Israël zich veel zorgen over ballistische raketten in Iran. De landen zijn al tientallen jaren aartsvijanden.
Een voormalige Mossad-functionaris, Rami Igra, zei tegen Fox News dat deze oorlog voor de ayatollahs niet zomaar een oorlog is, maar een religieuze oorlog: "De Iraniërs zien deze oorlog als een religieuze oorlog en zo moet het ook bekeken worden. De vraag is niet hoeveel ze hebben, maar hoe lang ze kunnen verduren wat hun raakt."
Toeval? Het conflict tussen Israël, Amerika en Iran valt samen met deze Joodse feestdag
Is de oorlog tussen Israël, de Verenigde Staten en Iran inderdaad een religieuze oorlog? Voor buitenlandcommentator van het Nederlands Dagblad Jan van Benthem is het antwoord op die vraag duidelijk. Het is volgens hem een conflict met "heel veel religieuze achtergronden", zegt hij in Dit is de Dag (EO).
Jan van Benthem
Buitenlandcommentator Nederlands Dagblad"Als je kijkt naar de manier waarop het Iraanse regime hun mensen inzet en zichzelf ook blootstelt aan mogelijke vergeldingsacties, dan zit daar de gedachte van het martelaarschap achter. (...) Binnen de islam is dat de sjiitische traditie. Khamenei heeft in ongelooflijk veel redevoeringen uiteengezet dat de twaalfde Mahdi komende is, een soort messiasfiguur in de sjiitische islam. Eén van de elementen die zijn komst bevordert is het verdragen van geweld. En zijn komst wordt ook bevorderd door het vestigen van een zo invloedrijk mogelijke Iraanse republiek. Het regime heeft daarover tientallen verklaringen op het internet geplaatst."
Dat de leiders religieuze teksten gebruiken kan zo zijn, maar dat maakt het nog geen religieus conflict, zegt arabist Maurits Berger. Volgens hem gaat het om iets anders.
Maurits Berger
Arabist Universiteit Leiden"Het gaat hier allemaal om machtspolitiek. Het was en is een regionale grootmacht. Nu is het een islamitische staat, dus wordt het ook islamitisch verpakt wat ze doen. Nu staan ze met de rug tegen de muur, dus er wordt echt gestreden met alles wat ze hebben. Daarvoor zullen ze ook hun eigen leven in de waagschaal gaan stellen. Het is niet iets vreemds dat mensen zeggen: 'Ik ben bereid mijn leven op te offeren voor mijn land.' Japanners hebben het ook gedaan."
"De ayatollah is de hoogste leider, maar ook een theoloog. Dus natuurlijk heeft hij een theologisch verhaal. Of de rest van Iran dat ook vindt? Als we kijken naar alle opstanden tegen het regime, vraag ik me af of de opstandelingen allemaal zo religieus gemotiveerd zijn. Maar ze zijn misschien wel bereid te vechten en te sterven voor hun land. Het is een heel trots volk."
Volgens Berger maakt het niet uit welk verhaal leiders van een land gebruiken. Het kan een communistisch, liberaal of een islamitisch verhaal zijn. Machthebbers zullen altijd woorden en ideologieën gebruiken die op dat moment het meest bruikbaar zijn. Van Benthem denkt daar toch echt anders over.
Jan van Benthem
Buitenlandcommentator Nederlands Dagblad"Het is een extra motief dat de leiding in Iran gebruikt. Het is waar dat maar ongeveer tien procent van de Iraanse bevolking achter deze ideologie staat, alleen het punt is dat de machthebbers haar aanhangen. De nieuwe leiders worden gekozen door een Raad van Hoeders die hen testen of ze wel zuiver op de graat zijn. En daar speelt dat eindtijddenken een belangrijke rol. Hun teksten lijken soms letterlijk op de teksten die je kunt lezen in bladen die ISIS nog steeds produceert. Die hebben het ook over de eindstrijd waarin de komende Mahdi de islamitische legers zal leiden."
In Dit is de Dag (EO) gaat Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Toeval? Het conflict tussen Israël, Amerika en Iran valt samen met deze Joodse feestdag
Shermin Amiri vluchtte voor gedode Ayatollah Khamenei: 'Trauma van hele generatie'
Waarom is er nu oorlog tussen Iran, Israël en de VS? 6 vragen beantwoord
