Geschiedenis in het kort: waarom zijn Iran en Israël in conflict?
Leestijd: 6 minDoor Babette Englebert
Leestijd: 6 minDoor Babette Englebert
De afgelopen dagen is het conflict tussen Israël en Iran sterk geëscaleerd. Israël begon op 13 juni met een offensief tegen Iran waarbij honderden drones en raketten werden ingezet. Israël zegt dat het doorgaat zolang Iran niet blijvend van zijn nucleaire ambities afziet.
NB: In dit artikel worden meerdere Midden-Oosterse landen besproken. Weet je even niet meer waar die landen liggen? Onderaan deze pagina vind je een kaart.
Het conflict tussen Israël en Iran begon met de Islamitische Revolutie, in 1979. De sjah (de koning) van Iran werd tijdens die revolutie afgezet. Een nieuwe, islamitische regering onder leiding van Ayatollah Khomeini (zie foto hieronder) kwam aan de macht. De sjah had altijd goede banden met Israël, maar Khomeini was als nieuw staatshoofd fel tegen Israël. Het gevolg: Iran verbrak alle banden met het land.
Foto: Ayatollah Khomeini, 1979
In de jaren 80 breidde het conflict tussen Israël en Iran zich uit. Iran begon namelijk geld en wapens te geven aan een nieuwe, strijdlustige én anti-Israëlische beweging uit Libanon: Hezbollah.
Israël was hier absoluut niet over te spreken, want die Iraanse donaties aan Hezbollah werden onder andere gebruikt voor aanvallen op Israël.
In 2006 brak na jaren onrust een grote oorlog uit tussen Israël en Hezbollah. Iran steunde Hezbollah toen wéér met wapens en geld. De oorlog werd na 34 bloederige dagen beëindigd met een staakt-het-vuren, maar de vijandschap bleef bestaan.
Ondertussen werd steeds duidelijker dat de Iraanse overheid bezig was met een nucleair programma. In het Westen en in Israël ontstonden grote zorgen dat Iran een kernbom aan het ontwikkelen was - zeker omdat Iran al eerder had aangegeven dat Israël vernietigd moest worden. De Iraanse regering wuifde de zorgen weg; zij zeiden zelf dat dat programma alleen bedoeld was voor de bouw van kerncentrales en wetenschappelijk onderzoek.
De spanning tussen Iran en Israël hield aan, jaar na jaar. Er werd in al die decennia geen directe oorlog tussen de landen gevoerd, maar er waren veel kleine aanvallen en botsingen in Syrië en andere landen in het Midden-Oosten.
We maken een sprong naar dit jaar. Israël voert al maanden oorlog met de anti-Israëlische beweging Hamas in de Gazastrook. Hezbollah is een bondgenoot van Hamas. Hezbollah mengt zich daarom in deze oorlog en pleegt o.a. raketaanvallen op Israël.
Israël reageert fel op zulke aanvallen. In september zorgde Israël dat de piepers van Hezbollah-leden explodeerden, waarmee duizenden Hezbollah-strijders uitgeschakeld werden. Enkele dagen geleden begon Israël ook een grondoffensief in Libanon, het thuisland van Hezbollah. Iran steunt Hezbollah én Hamas en veroordeelt de aanvallen van Israël.
Komt oorlog tussen Israël en Hezbollah dichterbij na grootschalige pieperaanval?
De afgelopen weken doodde Israël bovendien drie belangrijke figuren voor Iran: Hezbollah-leider Hassan Nasrallah, de Iraanse generaal Abbas Nilforoushan en (vermoedelijk) Hamas-leider Ismael Haniyeh.
Na al die liquidaties en aanvallen besloot Iran dat het tijd was voor een grote wraakactie. Het Iraanse leger vuurde daarom op 1 oktober 2024 bijna 200 ballistische raketten af op Israël. De aanval werd al een tijd verwacht en de meerderheid van de raketten werd vernietigd door het Israëlische luchtverdedigingssysteem. Er viel één dode en er waren enkele gewonden.
De afgelopen dagen is het conflict tussen Israël en Iran sterk geëscaleerd. De aanleiding was een aanval van Iran eerder deze maand op Israël, waarbij honderden drones en raketten werden ingezet. Als vergelding voerde Israël luchtaanvallen uit op Iraanse nucleaire en militaire doelen. Daarbij kwamen tientallen mensen om het leven, onder wie belangrijke Iraanse generaals en wetenschappers. Iran reageerde opnieuw met raketten en drones op Israël. In Israël vielen daarbij ook doden en gewonden, al werden veel raketten tegengehouden door het verdedigingssysteem.
De spanningen lopen hoog op. Beide landen dreigen met nieuwe aanvallen. De internationale gemeenschap maakt zich zorgen en roept op tot rust en overleg. Veel landen hebben hun burgers gewaarschuwd om uit de regio weg te blijven. Israël zegt dat het doorgaat zolang Iran niet blijvend van zijn nucleaire ambities afziet.
Kaart van het Midden-Oosten. Er wordt al decennialang gestreden om het grondgebied dat op deze kaart Palestina wordt genoemd. Dit gebied bestaat uit de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever. Israël stelt dat deze gebieden bij hun land horen, pro-Palestijnse organisaties stellen dat Israël deze gebieden bezet. Volgens Hamas moet heel Israël weer Palestijns grondgebied worden. Iran steunt Hamas.
Israël valt Iran aan, maar hebben ze dat recht wel? 'Het is een illegale oorlog'
Zo verscheurt de oorlog tussen Israël en Hamas ook christelijk Nederland
Welke rol kan Nederland spelen in de oorlog tussen Israël en Hamas?
