Waarom je oorlogsnieuws niet mag negeren: 'Je kan het verschil maken'
Leestijd: 4 minDoor Mariska van der Veen
Leestijd: 4 minDoor Mariska van der Veen
"Mensen hebben het idee dat ze niets kunnen doen. Mijn boodschap is: je kan wel wat doen."
"Ik kies een foto uit in de krant en bid dan voor die mensen."
"Ik ben door die hele rottige oorlog alleen maar optimistischer geworden over de mens."
Ben je ook weleens klaar met het oorlogsnieuws? Je bent niet de enige. Een meerderheid van de Nederlanders (54%) zegt afgestompt te zijn door het nieuws. Veel mensen voelen zich machteloos, maar dat is niet nodig volgens KlaasJan Baas van hulporganisatie ZOA: "Met iets kleins kan je een mensenleven veranderen. En door een mensenleven te veranderen, verander je eigenlijk de mensheid."
Wat doe je als je weer een filmpje van verwoesting langs ziet komen in Gaza, Oekraïne of Sudan: blijf je kijken of swipe je naar het volgende filmpje? 45% van de Nederlanders zapt of klikt liever weg bij oorlogsnieuws, blijkt uit onderzoek van noodhulporganisatie ZOA.
Onder jongeren is het percentage dat geen oorlogsnieuws meer wil zien nog hoger; 59%. Een meerderheid (54%) zegt afgestompt te zijn door het nieuws. Het zorgt bij de helft van de Nederlanders voor somberte, angst of machteloosheid. Maar als mensen het nieuws negeren, leidt dit bij ruim een kwart tot schuldgevoelens.
Mensen die meededen aan het onderzoek van ZOA, lieten weten dat de nieuwsstroom te groot is geworden, zegt KlaasJan Baas in Dit is de dag (EO).
KlaasJan Baas
ZOA"Er komt zoveel nieuws binnen. Niet alleen via de traditionele kanalen: kranten, radio en televisie. Maar vooral op je telefoon. Het popt zomaar op en dat gaat de hele dag maar door. Jonge mensen hebben veel meer last van dit nieuws en willen het wegklikken. Veel ouderen willen dit nieuws juist wel blijven zien."
Dit herkent voormalig nieuwsverslaafde Mirjam van der Vegt. Ze was journalist en kreeg een burn-out door het continu volgen van het nieuws. Van der Vegt is nu stiltecoach en volgt veel minder nieuws. Ze snapt goed dat mensen wegzappen bij slecht nieuws.
Mirjam van der Vegt
Stiltecoach"Als je al het nieuws volgt krijg je heel veel adrenaline, maar je raakt het vervolgens niet kwijt. Mensen worden daardoor opgefokt en vermoeid. De Zwitser Rolf Dobelli heeft een interessant essay geschreven waarin hij zegt 'weg met het nieuws'. Nieuws is eigenlijk een soort gif, een soort suiker voor de geest: het verzadigt, maar matig. En als je het in kleine hapsnap flitsen tot je neemt, dan kan je er actieloos en apathisch van worden."
Schrijver Jaap Scholten, zit in een rabbit hole met nieuws over Oekraïne. Omdat hij voor de organisatie Protect Ukraine spullen brengt naar het land, blijft hij graag op de hoogte van wat er speelt. Maar een deel van het jaar woont Scholten op het Hongaarse platteland en krijgt hij geen nieuws mee.
Jaap Scholten
Protect Ukraine"Ik heb heel vaak een totale rust qua nieuws. Dus ik kan me heel goed voorstellen dat je geen nieuws ziet of volgt. Maar dat je oorlogsmoe bent, dat kan ik me absoluut niet voorstellen. Ik vind het een absurd en idioot woord. Mensen in Oekraïne zijn kapot en lopen op hun tandvlees, maar dat is geen kwestie van oorlogsmoeheid. Ze moeten en kunnen niet stoppen."
Hoewel veel mensen dus klaar zijn met het harde oorlogsnieuws, laat het onderzoek van ZOA volgens Baas tegelijkertijd zien dat de betrokkenheid van mensen nog heel groot is.
KlaasJan Baas
ZOA"Letterlijk twee derde van de mensen zegt zich betrokken te voelen bij mensen in oorlogsgebieden, zelfs als ze die niet kennen. Maar mensen voelen zich ook machteloos. Ze hebben het idee dat ze niets kunnen doen. Mijn boodschap is: je kan wel wat doen. Met elke verandering die je kan aanbrengen, een gift of een noodkachel, verander je iets in een mensenleven. En door een mensenleven te veranderen, verander je eigenlijk ook de mensheid."
Mensen willen graag iets concreets doen, om over het gevoel van machteloosheid heen te komen, zegt Baas. Hij heeft nog wel een idee.
"We hebben een collecteweek eind maart en zoeken nog heel hard collectanten. Ga een uurtje de straat op voor ZOA of een andere organisatie. Dan draag je iets bij en ben je heel concreet en fysiek bezig. Je hoeft nergens heen te gaan en ook geen honderden euro's over te maken."
Scholten merkt ook dat veel Nederlanders betrokken willen zijn en mee willen helpen. Met de kou deze winter in Oekraïne was er een grote vraag naar generators en mensen kwamen in actie.
Jaap Scholten
Protect Ukraine"Dat gaat krankzinnig goed. Ik hoor overal dat er vrachtauto's en vrachtauto's vol generatoren naar Oekraïne gaan. We hebben een gepensioneerde man die bussen is gaan rijden naar Oekraïne en die zijn volledige salaris aan ons geeft. We hadden een vrouw die kragen had gebreid voor soldaten om warm te blijven. Het gekke is dat ik met die hele krankzinnige en rottige oorlog alleen maar optimistischer ben geworden over de mens, omdat je zoveel goede mensen tegenkomt in zowel Nederland als Oekraïne."
Voor sommige mensen kost het te veel moeite om zich in te leven in mensen die in oorlogsgebied wonen. Dat kan stiltecoach Van der Vegt goed begrijpen. Maar wat kan helpen is om actief één persoon uit te kiezen met wie je meeleeft, zegt ze.
Mirjam van der Vegt
Stiltecoach"Sla de krant open en kijk naar een foto, dat is een foto van iemand die het moeilijk heeft. Je kan bijvoorbeeld een kaars aansteken voor jezelf en die ander. Dan verbind je je met elkaar. Ik kies elk kwartaal een foto uit. Ik heb nu een foto van twee Oekraïense mensen die met een bebloed kind een ziekenhuis binnenrennen, dat raakt mij heel erg. Ik bid elke dag voor hen. Het zijn levende mensen voor mij, al ken ik ze voor de rest niet."
En het kan nog een kleiner gebaar zijn volgens Van der Vegt.
"Like een bericht van een hulporganisatie op social media en deel het bericht met mensen. Het klinkt heel stom, maar ook dat is een manier van iets doen."
In Dit is de Dag (EO) gaat Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Wat doe jij als je onrecht ziet? Tommy Wieringa reisde al vijf keer naar Oekraïne
Wordt het buigen of breken voor Europa? 'Trump is geen bondgenoot meer'
