We zijn te individualistisch en genotzuchtig geworden, zegt onderzoeker Peter Kanne. Waarom vindt hij dat? En is dat wel echt zo?
We hebben het best goed voor elkaar in Nederland. Eigenlijk té goed, zegt onderzoeker Peter Kanne, die woensdag het boek Lang zal ik lekker leven uitbrengt. We zijn zo gewend aan onze luxe en individuele vrijheden, dat we niet meer aan het goede voor de gemeenschap denken, stelt Kanne.
Als we ons vooral met onszelf blijven bezig houden, zal dat tegen ons keren, waarschuwt de onderzoeker. In zijn boek schrijft hij dat dit gevaar oplevert voor onze welvaart, onze mentale en fysieke gezondheid, maar ook onze democratie. Zo vraagt hij zich af of we voldoende weerbaar zijn bij een grote crisis.
Maar gelukkig zijn er ook mooie dingen te noemen. Zo vertrouwen de meeste Nederlanders hun buren met de huissleutel tijdens hun vakantie. Dit is in dorpen wel wat meer dan in steden.
Ook wordt er veel vrijwilligerswerk gedaan in Nederland: de helft van de mensen van 15 jaar en ouder doet vrijwilligerswerk. Het vaakst gebeurt dit bij sportclubs. Bij arbeids- of politieke organisaties en vluchtelingeninstanties is dit het minst vaak.
Daarbij lijken we ook steeds meer bereid om te vechten voor het vaderland. Waar 'gevechts- of sneuvelbereidheid' in ons land een tijd relatief laag was, wil nu bijna de helft het land verdedigen.
Op de voorkant van het boek Lang zal ik lekker leven staat 'ik' in grote dikke letters gedrukt. De toon is gezet. De ondertitel luidt: De genotzuchtige Nederlander: ‘van ik-verslaving naar wij-gevoel’. Wat wil de schrijver ons vertellen?
Peter Kanne
Auteur en opiniepeiler"Het gaat over genotzucht, dus het gaat over verslaving. Het genotzuchtige is dat je wilt genieten maar je hebt het zelf ook niet meer onder controle. We willen genieten van vakanties, van spullen, van drank, van scrollen op onze telefoons, we willen streamen. Ik denk dat we van al die dingen ongelukkig worden omdat we er teveel van nemen."
En die ik-gerichte genotszucht is niet alleen slecht voor het individu, ook voor de hele samenleving.
Peter Kanne
Auteur en opiniepeiler"Ik mis het gemeenschapsdenken. Er is heel weinig vertrouwen in de samenleving, in instituties, de overheid, politiek en politieke partijen. En wat daarbij ook een belangrijk element is: we hebben het in feite heel erg goed, terwijl we toch het gevoel hebben dat het heel slecht gaat, dat het helemaal de verkeerde kant op gaat."
Interessant volgens oud-politicus Gert-Jan Segers, maar hij mist nog een belangrijke vraag.
Gert-Jan Segers
Voormalig leider Christenunie"Voor mij ligt er een diepere vraag onder, namelijk: wat vind je belangrijk en waar leef je voor? Waar strijd je voor? Wat verdedig je? Als ik je boek lees, dan denk ik: 'Dit is de secularisatie' (ontkerkelijking red.). Dit is het verlies van geloof, van een gemeenschap die om iets heen gebouwd is dat dieper gaat dan alleen je natje en je droogje. In een kerk heb je ook arm en rijk, jong en oud, heb je van alles, maar daarnaast ook de zorg voor elkaar en uiteindelijk een diepere worteling. Dus wat je beschrijft is een soort verdriet over iets, namelijk secularisatie."
Journalist Ronit Palache vindt dat echt samenleven niet perse afhangt van een religie.
Ronit Palache
Journalist"Je kunt natuurlijk ook een gemeenschap vormen op niet-religieuze gronden. Je kunt met elkaar kijken naar gedeelde waarden en die kunnen ook voorbij religie gaan. Uit een bepaald idealisme, wat je met de wereld voor ogen hebt. Als je bijvoorbeeld ziet hoeveel klimaatmarsen er wereldwijd zijn. Dat zou je ook een gemeenschap kunnen noemen. Een samenkomst van mensen die ergens voor wil strijden."
Toch is Segers daar nog niet helemaal van overtuigd.
Gert-Jan Segers
Voormalig leider Christenunie"Ik zeg niet dat je geen goed mens kunt zijn als je niet gelooft. Ik zie dat heel veel niet-gelovige mensen ook leven voor een betere wereld, voor een volgende generatie. Voor idealen die het 'ik' overstijgen. Dus dat zijn mensen die vanuit een diepe overtuiging voor iets groters leven. Maar op de lange termijn geloof ik dat dat niet zonder geloof kan voortbestaan."
In Dit is de week (EO) gaat presentator Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek met onderzoeker Peter Kanne en vaste tafelgasten Ronit Palache en Gert-Jan Segers.
Je kunt Dit is de week (EO) ook terugluisteren als podcast:
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Nederlanders zijn dik, dom en blij: dit zijn de gevolgen
Sneller, beter, meer: hoe ontsnappen we uit deze 'hypernerveuze samenleving'?
