25 jaar legale prostitutie: 'Je kunt van prostitutie nooit een normaal beroep maken'

Nederland heeft een moderne aanpak als het gaat om prostitutie. Toch is het helemaal niet zo goed geregeld, ontdekte journaliste Van der Zee. Tijdens haar jarenlange onderzoek ontdekte dat veel vrouwen gedwongen worden. "Aan de ene kant heb je het idee van een vrouw die met een ketting aan een centrale verwarming ligt en aan de andere kant de happy hooker die het allemaal geweldig vindt."

Maar dat zijn maar hele kleine groepen, zegt Van der Zee: "Daartussen zit een enorm grijs gebied van kwetsbare vrouwen die op de één of andere manier in de prostitutie zijn beland."

25 jaar legale prostitutie

25 jaar geleden werd het bordeelverbod opgeheven. Het doel: meer controle op wat er gebeurt en een veiligere prostitutiebranche. Is dat doel bereikt? Totaal niet, zegt Van der Zee stellig. "Het doel was om er een normaal beroep en schone branche van te maken. Maar je kunt van prostitutie nooit een normaal beroep maken."

Ze wijst erop dat er in de prostitutie ontzettend veel geld valt te verdienen. "De meeste vrouwen die erin terechtkomen, zijn op de één of de andere manier kwetsbaar. Waarmee ik niet wil zeggen dat het geen sterke vrouwen kunnen zijn. Maar ze komen uit een kwetsbare situatie. En er zijn altijd figuren die daar gebruik van willen maken."

Oost-Europese pooiers

Toen het bordeelverbod werd afgeschaft, werd gehoopt dat vrouwen in de prostitutie allemaal mondige zzp’ers zouden worden, zegt Van der Zee. "Maar wat er werkelijk gebeurde was dat de grenzen opengingen met allerlei Oost-Europese landen. Pooiers uit die landen dachten: als ik naar Nederland ga, heb ik daar vrij spel. Dus bij elk land dat toetrad tot de EU, zagen we pooiers uit dat land de Wallen opkomen met vrouwen uit dat land. En die vrouwen werden gewoon verschrikkelijk uitgebuit."

De vrouwen die er zelf bewust voor kiezen, vormen maar een kleine groep, zegt Van der Zee, die verschillende van hen jarenlang volgde. "In sommige gevallen is dat misschien waar, maar ik heb ook vaak meegemaakt dat het toch niet waar was. Dat het een verhaal was dat ze misschien aan zichzelf vertelden om het vol te houden."

Een geniale oplossing heeft ze niet. Maar er is één ding wat moet gebeuren: "Mensen moeten zich bewust worden van de ernst van de situatie van de vrouwen in de prostitutie."

Moralistisch?

In Nederland is er het idee dat je moralistisch bezig bent als je wijst op misstanden in de prostitutie, zegt de journaliste. "Ik vind het totaal niet moralistisch om te zeggen dat er ergens misstanden zijn. Van mij wordt vaak gezegd dat ik christelijk ben, wat niet zo is."

Eerder schreef ze eens over uitbuiting van Poolse vrouwen die werden uitgebuit in een champignonkwekerij: "Dan zegt niemand dat het een moralistisch standpunt is of 'ja maar, er zijn ook vrouwen die er zelf voor gekozen hebben'.

Renate van der Zee

Journaliste

"Als een vorm van uitbuiting heel erg oud is, is dat dan een reden om er niks aan te doen?"

Ze ergert zich er dan ook enorm aan: "Waarom moet datgene wat er gebeurt in de prostitutie altijd op de één of andere manier worden recht gepraat? Er is bij jonge, linkse mensen ook een neiging om te zeggen: we moeten deze vrouwen empoweren en hen accepteren. Ik vraag me af: als je links en feministisch bent, hoe kun je dan accepteren dat er hier in Nederland straten zijn waar kwetsbare vrouwen halfnaakt achter een raam staan?"

Wel of niet normaal

Prostitutie is het oudste beroep van de wereld, wordt weleens gezegd. Maar dat is helemaal niet zo, zegt Van der Zee: "Dat is jager-verzamelaar. En stel dat het wel zo zou zijn: als een vorm van uitbuiting heel erg oud is, is dat dan een reden om er niks aan te doen?"

Ook wordt vaak gesteld: het gaat niet weg, mannen houden de behoefte om naar een prostituee te gaan. Ook dat ontkent Van der Zee niet. "Maar het maakt wel uit of je een regering hebt die zegt: 'Wij vinden dit normaal en legaliseren het'. Of dat je een regering hebt die zegt: 'Wij vinden dit niet normaal'."

Lastig vraagstuk

Het is een lastig vraagstuk hoe je misstanden in de prostitutie wel op kan lossen. Er is nog een lange weg te gaan, denkt de journaliste. "We moeten ons bewust zijn van wat de werkelijkheid van de prostitutie is. Om echt te investeren in uitstapprogramma’s, moet je eerst weten hoe erg het is. Dan moet er ook weer prioriteit terugkomen bij politie."

Het valt haar op dat het in de aandacht voor grensoverschrijdend gedrag en femicide (vrouwenmoord) weinig gaat over prostitutie. "Prostitutie is eigenlijk de ultieme vorm van grensoverschrijdend gedrag. Want je maakt gebruik van een kwetsbare positie van een vrouw en dat koop je af. In de femicide-discussie hoor je het ook niet, terwijl vrouwen in de prostitutie 8,6 keer meer kans maken om vermoord te worden dan vrouwen die niet in de prostitutie zitten."

Meer weten?:Luister

In Dit is de Dag (EO) gaat presentator Margje Fikse uitgebreid over dit onderwerp in gesprek met journaliste Renate van der Zee, die jarenlang onderzoek heeft gedaan naar prostitutie in Nederland. Beluister de uitzending hieronder als podcast. 

Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.

Dit maakten we ook:Lees meer DIT-artikelen

• Steeds minder raamprostitutie in Nederland: goede zaak? 'Prostitutie is nóóit veilig'

  Steeds minder raamprostitutie in Nederland: goede zaak? 'Prostitutie is nóóit veilig'

• Pablo was 12 toen hij in de prostitutie belandde: 'Stoppen was geen optie'

  Pablo was 12 toen hij in de prostitutie belandde: 'Stoppen was geen optie'

• Geertje werd slachtoffer van loverboy: 'Ik ontving mannen in hetzelfde bed als waarin ik sliep'

  Geertje werd slachtoffer van loverboy: 'Ik ontving mannen in hetzelfde bed als waarin ik sliep'

• Daniela (16) zat gedwongen in de prostitutie: 'Op school werd ik niet gemist'

  Daniela (16) zat gedwongen in de prostitutie: 'Op school werd ik niet gemist'