3 op de 10 zwangerschappen ongewenst: 'Veel vrouwen voelen zich dom'
Leestijd: 5 minDoor Steve Oosterkamp
Leestijd: 5 minDoor Steve Oosterkamp
Bijna drie op de tien zwangerschappen in Nederland zijn onbedoeld. Toch is er nog altijd veel schaamte rondom dit onderwerp, merkt onderzoeker Wieke Beumer. Ze sprak met vrouwen én mannen over hun ervaringen met een onverwachte zwangerschap. Wat haar vooral opviel is dat de werkelijkheid niet zo eenvoudig is als de woorden 'gewenst' of 'ongewenst' doen vermoeden.
Volgens Beumer denken veel mensen bij een onbedoelde zwangerschap meteen: waarom gebruikte diegene geen anticonceptie? "Maar er speelt vaak meer mee dan alleen de vraag of je een kind wilt of niet", legt ze uit in radioprogramma Dit is de dag (EO).
Veel deelnemers aan haar onderzoek over de oorzaak en omgang met onverwachte zwangerschappen vertelden over negatieve ervaringen met anticonceptie. Bijvoorbeeld door bijwerkingen van de pil of een hormoonspiraal. Ook condooms werden regelmatig genoemd als iets dat "niet fijn werkt".
Daarnaast is geen enkel anticonceptiemiddel honderd procent betrouwbaar. "Er is altijd een kans dat het misgaat", zegt Beumer, die haar promotieonderzoek deed aan de Universiteit van Amsterdam.
Het begrip 'onbedoeld zwanger' klinkt misschien duidelijk, maar volgens Beumer is het in de praktijk juist een ingewikkelde term. "Vaak wordt er gesproken over ongepland of ongewenst", legt ze uit. "Maar ervaringen zijn meestal veel minder zwart-wit."
Sommige mensen willen bijvoorbeeld over een paar jaar graag een kind, stoppen alvast met anticonceptie en raken vervolgens veel sneller zwanger dan verwacht. "Dan zit je misschien nog midden in een verbouwing of voelt het gewoon niet als het juiste moment", zegt Beumer. "Je kunt dan blij zijn met de zwangerschap én tegelijk enorm schrikken."
Volgens haar passen de hokjes 'bedoeld' en 'onbedoeld' vaak niet goed bij hoe mensen hun zwangerschap zelf ervaren.
Toen Beumer met haar onderzoek begon, verwachtte ze vooral zware en emotionele verhalen te horen. Maar dat beeld bleek niet volledig te kloppen. "Er zijn ook heel veel ervaringen die niet heftig zijn", zegt ze.
Sommige vrouwen weten direct dat ze de zwangerschap niet willen voortzetten. Zij kiezen voor abortus en ervaren dat als een duidelijke beslissing. "Dan is het helder en afgesloten", zegt Beumer. Voor anderen is het juist een heel moeilijke periode. En daar tussenin bestaan volgens haar talloze varianten.
Voor haar onderzoek sprak Beumer niet alleen met vrouwen, maar ook met hun partners. Veel vrouwen die onbedoeld zwanger raakten hebben een vaste relatie. Beumer ontdekte dat mannen vaak onzeker zijn over hun rol in de situatie. "Veel mannen zeggen: uiteindelijk is het haar keuze", vertelt Beumer. "Dus hoe ver mag ik dan gaan in het geven van mijn mening?"
Vrouwen in een relatie willen beslissingen meestal samen nemen, ziet Beumer. Maar tegelijk voelen zij vaak dat het uiteindelijke besluit bij hen ligt, omdat zij de zwangerschap dragen.
Wieke Beumer
Onderzoeker"Bij een onbedoelde zwangerschap denken mensen vaak aan meisjes van zestien na een one-night-stand."
Wat tijdens het onderzoek steeds terugkwam, was schaamte. "Mensen voelden zich dom", zegt Beumer. "Ze hadden het idee dat ze iets fout hadden gedaan." Juist daardoor praten veel mensen er nauwelijks over. Dat versterkt volgens haar het gevoel dat je de enige bent die dit overkomt.
Er bestaat bovendien een hardnekkig stereotype over wie onbedoeld zwanger raakt. "Mensen denken vaak aan meisjes van zestien na een one-night-stand", zegt Beumer. "Dat gebeurt ook. Maar het overgrote deel is tussen de 25 en 35 jaar, heeft een vaste relatie en vaak al kinderen."
Beumer hoopt dat ook zorgverleners anders gaan kijken naar zwangerschap. Volgens haar gaan verloskundigen nog vaak uit van een vanzelfsprekende blijdschap. "Je bent zwanger, gefeliciteerd! Je zit vast op een roze wolk", klinkt het dan.
Maar die aanname klopt lang niet altijd. "Ook bij gewenste zwangerschappen zitten mensen niet automatisch op een roze wolk." Tijdens haar onderzoek merkte Beumer bovendien dat sommige verloskundigen het onderwerp nauwelijks herkennen.
"Ik hoorde vaak van verloskundigen dat zij nooit iemand zien die ongewenst zwanger is", vertelt ze. "Terwijl bijna drie op de tien zwangerschappen onbedoeld zijn." Volgens haar komt dat ook doordat veel mensen bij 'ongewenst' alleen denken aan extreme situaties. Terwijl er juist veel verschillende ervaringen bestaan. "Er zijn heel veel kleuren", zegt Beumer. "En daar mogen we best wat meer oog voor hebben."
Benieuwd naar het hele gesprek? Luister hier naar Dit is de dag (EO) waarin presentator Jan Willem Wesselink in gesprek gaat met onderzoeker Wieke Beumer. Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Marij liet haar eicellen invriezen, maar een zwangerschap bleef uit: ‘Onze agenda werd beheerst door onze kinderwens’
Worden zwangere vrouwen gediscrimineerd op de arbeidsmarkt?
