Gemeenteraadsverkiezingen 2026: gaat het mooie weer zorgen voor een hogere opkomst?
Leestijd: 3 minDoor Stijn de Jong
Leestijd: 3 minDoor Stijn de Jong
Het is zover: vandaag zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Basisscholen, wijkcentra of het gemeentehuis: op veel plekken kan jij gebruikmaken van je stemrecht. Heb jij al een vakje rood gekleurd? Vijf interessante feitjes over de verkiezingen.
Woon je in de gemeente Alphen aan den Rijn, Boekel, Gouda, ’s-Hertogenbosch, Leiden, Meierijstad, Midden-Delfland, Nijmegen, Noordoostpolder, Soest of Tynaarlo? Dan stem je via een nieuw stembiljet. Op het ene papier vink je je partijvoorkeur aan, op de andere de kandidaat van je partij. De overheid testte hier eerder mee en de eerste ervaringen zijn positief, zo ging het tellen van de stemmen sneller.
Het runnen van een stembureau, het tellen van stemmen, het checken van je legitimatie: daar zijn mensen voor nodig. Mensen van 18 jaar en ouder kunnen zich hiervoor aanmelden. Je moet de Nederlandse taal goed beheersen, nauwkeurig, behulpzaam en stressbestendig zijn. Hier staat een vergoeding tegenover, afhankelijk van de taken die je in het stembureau doet. Zo krijgen tellers 40 euro en stembureaulid tussen de 100 en 150 euro.
Waarom we op woensdag stemmen? Omdat zoveel mogelijk mensen dan de kans krijgen om hun stem uit te brengen. Vrijdag, zaterdag en zondag vallen af, vanwege religieuze rustdagen. Maandag is ook niet ideaal, want dan moet er in het weekend worden voorbereid. Dinsdag, woensdag en donderdag blijven dan over. Woensdag is dan de meest logische keus, omdat basissischolen dan in de middag vrij zijn en daar veel stemlokalen zijn.
Stel: je woont in Tilburg en je wil stemmen in Maastricht. Sommigen denken dat dat kan, maar niets is minder waar. Je moet je stem uitbrengen in de gemeente waar je woont. Niet in je woonplaats op de verkiezingsdag? Geen probleem! Je kan stemmen via een volmacht, waarbij iemand anders jouw stem uitbrengt. Ook een optie als je bijvoorbeeld ziek bent. Zo gaat je stem niet verloren.
De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen loopt al jaren terug. In 2022 maakte net iets meer dan de helft van de stemgerechtigden gebruik van hun stemrecht. Op Schiermonnikoog gingen de meeste mensen naar de stembus. In Rotterdam het minst: 38,9 procent maakten in 2022 gebruik van hun stemrecht. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2025 bracht 63,3 procent van de Rotterdamse kiesgerechtigden hun stem uit. Onderzoeken wijzen uit dat er wel 180 factoren een rol spelen in de opkomst, zoals het weer op verkiezingsdag of de politieke interesse van de kiezer.
Gemeenteraadsverkiezingen 2026: moeten statushouders voorrang krijgen op de woningmarkt? 'Niet meer van deze tijd'
Gemeenteraadsverkiezingen 2026: 'Windmolens? Prima! Alleen niet in mijn achtertuin'
Gemeenteraadsverkiezingen 2026: moet jouw gemeente zich verzetten tegen een AZC?
