'Fouten in oorlogsarchief zijn heel pijnlijk, maar ook logisch', zegt historicus
Leestijd: 5 minDoor Mariska van der Veen
Leestijd: 5 minDoor Mariska van der Veen
Het online oorlogsarchief waarin Nederlanders staan die verdacht worden van samenwerking met de nazi's kreeg al vrij snel kritiek. Er bleken verkeerde namen tussen te staan. Dit is niet zo vreemd, zegt historicus Chris van der Heijden in Dit is de Dag (EO). "Het archief is een ratjetoe."
Je kan sinds 2 januari online zoeken in een namenlijst met Nederlanders die verdacht worden van collaboratie met de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Duizenden mensen bezochten de website oorlogvoorderechter.nl en de studiezaal waar je de dossiers kan inzien, is tot begin februari volgeboekt.
Over het openbaar maken van de oorlogsarchieven was veel te doen, in dit artikel lees je meer:
Namen verdachten Tweede Wereldoorlog nu online, maar oorlogsarchief zelf niet openbaar
Nadat De Telegraaf het nieuws bracht dat in de collaboratielijst ook namen stonden van Joden die in de Tweede Wereldoorlog door de nazi's zijn vervolgd, waarschuwde het Nationaal Archief voor fouten in de lijst.
Het viel te verwachten dat er fouten in de lijst zitten, zegt zoon van een NSB'er Rinke Smedinga bij Dit is de Dag (EO). Dat heeft volgens hem te maken met de snelheid waarmee de zaken na de oorlog werden afgehandeld en dat bij de digitalisering van de dossiers niet alles foutloos is overgenomen.
Natuurlijk is het pijnlijk, maar het is ook niet raar dat er verkeerde namen tussenzitten, vult historicus Chris van der Heijden aan. "Na de oorlog waren er talloze onderzoeksgroepjes die allemaal lokaal gegevens verzamelden. Dat is allemaal naar Den Haag gekomen en dat is een chaotisch dossier geworden: een ratjetoe. En in die dossiers liepen soms verdachten en getuigen door elkaar."
In de archieven zitten ook verhalen die niet alleen pijnlijk zijn voor daders, maar ook voor slachtoffers, zegt Smedinga. Hij vertelt over een vrouw die het leven van haar Joodse man wilde redden door zich 'beschikbaar te stellen' aan politiemannen. "Dat zijn geen fijne dingen om te lezen."
"Het archief dichthouden levert alleen maar wonden, ellende en meer ellende op."
Smedinga en Van der Heijden vinden het allebei goed dat de namenlijst nu openbaar is en dat iedereen makkelijk dossiers kan opvragen. Van der Heijden: "Een cultuur is niet gebaat bij geslotenheid. Het archief dichthouden levert alleen maar wonden, ellende en meer ellende op."
Mensen kunnen zich namelijk van alles in gaan beelden over hun ouders of grootouders als ze weten dat ze fout waren. Het archief kan ze laten zien wat ze nou precies gedaan hebben. En heel vaak valt blijkt dat mee te vallen, zegt de historicus. "En ook als het slecht nieuws is, is het nog goed nieuws. Want het is namelijk veel erger om niet te weten wat er aan de hand is, dan om te weten dat er iets ernstigs is." Daarnaast denk hij dat over een aantal weken niemand het meer over dit archief heeft.
In Dit is de Dag (EO) gaat Tijs van den Brink verder over dit onderwerp in gesprek met Rinke Smedinga (zijn vader was NSB'er) en Chris van der Heijden (historicus). Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Dit is de Kwestie (EO) maakte een tweeluik over het opengaan van de oorlogsarchieven. Bekijk de afleveringen hieronder.
Wil jij de afleveringen liever streamen? Klik hier om de aflevering te bekijken via NPO Start.
Heeft iedereen het recht om te weten of jouw opa fout was in de oorlog?
Grote drukte bij inzage van oorlogsarchief: studiezaal tot februari volgeboekt
Namen verdachten Tweede Wereldoorlog nu online, maar oorlogsarchief zelf niet openbaar
