Geregeld vertelt Rosa Rensink wel wat kleine leugentjes, dan zegt ze bijvoorbeeld: "Het gaat hartstikke goed met me." Terwijl ze een halfuur daarvoor nog een in hoekje aan het huilen was. "Maar dat hoeft niemand te weten." Rosa zegt dat ze vaak is vreemdgegaan en dan om de ander geen pijn te doen, daarover besloot te liegen: "Ik zei dan: 'Nee, dat is niet gebeurd.' En ik ben daar nu nog steeds niet eerlijk over geweest."

Ze vertelt zichzelf vaak dat ze niet liegt: "Ik lieg niet, ik vertel niet helemaal wat er is gebeurd of een half verhaal. Ik ben op die manier de grenzen van liegen aan het verkennen." Rosa vindt het belangrijk dat mensen weten dat het "oké is om af en toe te liegen". Liegen is menselijk, zegt ze. "Het is belangrijk om de waarheid na te streven. Maar je mag ook lief zijn voor jezelf; je bent niet perfect."

Als het echt nodig was in het leven, dan loog Miep van Dam. Ze raakte zwanger op een moment dat het niet heel goed met haar ging. Het was onbekend wie de vader van haar kind was. Ze zegt dat ze daar vast weleens over gelogen heeft. "Ik vond dat niemand daar iets mee te maken had." Haar dochter heeft een vaderschapsonderzoek laten doen: "Maar toen bleek dat hij was overleden." Schuldgevoel vindt Miep de wortel van het kwaad: "Maar ik zit er vol mee."

Liegen kost je altijd wat, zegt Cor van der Linden Roes. "Mij heeft het mijn familie gekost." Hij trouwde met een vrouw, terwijl hij wist dat hij homoseksueel was. Hij kreeg lichamelijk last van het onderdrukken van de waarheid: "Ik kreeg enorme hoofdpijnaanvallen, het werd hoe langer hoe erger." Het maakte hem kapot: "Je sterft vanbinnen steeds weer een stukje af." Na veertien jaar vertelde hij de waarheid. "Ik heb familie, maar ik kan beter zeggen: ik heb geen familie."

"Ik heb zoveel gelogen over blauwe plekken", vertelt Ester Wijnen. Mensen stelden haar vragen als ze de plekken zagen. "Dan hang je heel makkelijk een leugentje op, daarmee red je jezelf uit de situatie. En dan denk je: pfoe, daar ben ik weer goed weggekomen."

Praat mee Hoe voel jij je na het lezen van dit artikel? En wil je nog iets kwijt?

Boom des Leugens is de derde documentaire in de tiendelige-serie De 10 geboden (EO). In de documentaire neemt Raluca Lupascu het negende gebod ‘Je zult geen valse getuigenis afleggen’ als uitgangspunt en verzamelt ze bekentenissen van verschillende mensen, die ze wil samenvoegen tot een collectief beeld over de menselijke neiging tot liegen en de betekenis van leugens voor de leugenaar zelf. Een groep mensen deelt hun leugens, klein of groot, dicht op de huid. Wanneer wordt liegen toxisch, waar ligt de grens? Je ziet de documentaire hier of via NPO Start.