Het gaat mis in de klas: 'We moeten weer ouderwets lesgeven'
Leestijd: 4 minDoor Lydia Kruin-Fris
Leestijd: 4 minDoor Lydia Kruin-Fris
"We zien dat papieren boeken het allerbest werken bij het aanleren van basisvaardigheden. Dus laten we enorm terughoudend zijn schermen te gebruiken."
"Het effect van het scherm is afhankelijk van welk type scherm je gebruikt en welke taak je doet, voor welk doel, in welke context. Ik gebruik schermen én boeken in de klas."
Het gaat slecht met ons onderwijs. Nog altijd ziet de Onderwijsinspectie geen verbetering in de beheersing van basisvaardigheden in rekenen, lezen en schrijven. Hoe komt dat en wat staat ons te doen? "We zijn de rijke inhoud van het onderwijs uit het oog verloren."
Het jaarlijkse rapport Staat van het Onderwijs liegt er niet om. Nog altijd ziet de Onderwijsinspectie geen significante verbetering in de beheersing van basisvaardigheden. Bijna één op de vijf basisscholen en middelbare scholen krijgt een onvoldoende of 'zeer zwak' als beoordeling.
In het basisonderwijs zijn de resultaten gestabiliseerd, maar in het voortgezet onderwijs zijn lees- en schrijfvaardigheid, rekenen en wiskunde opnieuw gedaald. Ook in andere landen speelt dit probleem. In bijvoorbeeld België, Engeland en Amerika is ook sprake van een dalende lees- en rekenvaardigheid.
Volgens de inspectie ligt een deel van de oplossing bij schoolleiders. Rectoren en directeuren zouden nu te weinig tijd hebben om de onderwijskwaliteit te verbeteren, omdat veel tijd opgaat aan personeelsproblemen, oudercontact en overleg, schrijft NU.nl. Tegelijk is niet iedereen het ermee eens dat daar de belangrijkste oorzaak ligt.
De oorzaak van de slechte resultaten wordt ook wel in de onderwijsvorm gezocht. Moeten we terug naar traditioneel, ouderwets onderwijs? Of is onderwijsvernieuwing en het slim inzetten van technologie de sleutel tot succes?
David Roelofs, leraar Nederlands en programmamaker bij Stichting Meer Leren op School, pleit voor een terugkeer naar traditionelere onderwijsvormen. Dat zegt hij in radioprogramma Dit is de dag (EO). Zijn eerste advies is om minder schermen te gebruiken in de klas.
David Roelofs
Docent Nederlands en programmamanager bij Stichting Meer Leren op School"We zien dat leren lezen, en zeker diep lezen, één van de belangrijkste vaardigheden is. Dat je complexere teksten kunt begrijpen en daarmee kunt werken en teksten kunt vergelijken. [...] Als het gaat over het aanleren van leesvaardigheid, zien we dat papieren boeken het allerbest werken. En zeker niet van schermen. Dus laten we buitengewoon terughoudend zijn die in te zetten in onze onderwijspraktijk."
Volgens Barend Last, basisschoolleraar van groep drie in Schijndel, is het verband tussen mindere leesprestaties en de inzet van technologie in het onderwijs niet voldoende aangetoond. Dat zegt hij in hetzelfde radioprogramma als reactie op Roelofs. Hij ziet een andere oorzaak voor de slechte resultaten.
Barend Last
Basisschoolleraar"We zijn de rijke inhoud van het onderwijs uit het oog verloren. We hebben teksten versimpeld waardoor het niet meer draaide om het lezen om de wereld te begrijpen, maar het lezen om het lezen zelf. Daardoor is het leesplezier onder druk komen te staan en dat heeft effect gehad op onze leesvaardigheid."
In zijn lespraktijk kiest Last niet tussen de inzet van boeken of schermen, maar gebruikt hij ze allebei. Beide wil hij inzetten als hefboom voor beter leren. Roelofs blijft erbij dat er wel degelijk internationale en landelijke onderzoeken zijn gedaan die laten zien dat het scherm het leren schaadt. Bij de resultaten uit die onderzoeken moet volgens Last wel een belangrijke nuance worden geplaatst.
Barend Last
Basisschoolleraar"De heer Roelofs moet erbij vertellen dat het heel erg afhangt van welk type scherm je gebruikt en welke taak je doet, voor welk doel, in welke context. Dat mis ik in zijn pleidooi, waardoor hij in werkelijkheid alleen maar karikaturen neerzet."
En welke concrete voorstellen hebben de leraren nog meer? Een stap in de goede richting is volgens Roelofs de leraar meer centraal stellen in het onderwijs.
David Roelofs
Docent Nederlands en programmamanager bij Stichting Meer Leren op School"We hebben lange tijd gedacht: we moeten het kind volgen in wat het wil leren en waar het motivatie voor opbrengt. Nu zien we dat de leraar veel beter kan inschatten waar het kind aan toe is. Want die overziet de lange lijn van leerjaren en kan op een goed moment kennis aanbrengen. Dat kun je niet van een kind verwachten."
Verder moet het onderwijs volgens beide leraren kennisrijker worden ingevuld.
David Roelofs
Docent Nederlands en programmamanager bij Stichting Meer Leren op School"Het liefst in het hele curriculum. We gaan rijkere teksten en langere teksten lezen, want waarom we inzetten op hele boeken lezen: niet alleen voor het verhaal, maar ook omdat je dan een aandachtsspannen opbouwt en focus aanleert. Dat hebben wij mensen niet van onszelf."
En misschien is een verbod op sociale media tot een bepaalde leeftijd ook geen gek idee, stelt Roelofs. De ontwikkelingen in Australië, waarin het verbod al geldt, houdt Roelofs nauwlettend in de gaten. Zeker op het gebied van het gebruik van AI.
David Roelofs
Docent Nederlands en programmamanager bij Stichting Meer Leren op School"Het volgende debat gaat natuurlijk over AI en ik denk dat we dan opnieuw naar Australië kunnen kijken. Daar nemen ze het onderwijs buitengewoon serieus, misschien wel serieuzer dan de Nederlandse overheid. Het kijkt al hoe ze kunnen voorkomen dat de leerlingen het denken uitbesteden aan AI. Want als ze dat doen, leren ze niets. Het kan een tijdje goed gaan. Het lijkt even alsof je op hetzelfde niveau of zelfs op een hoger niveau functioneert. Maar ondertussen leer je niets en dan komt de klap een paar jaar later."
Leerlingen moeten geletterd zijn om goed om te kunnen gaan met AI, stelt Roelofs. De manier waarop ze dat worden is door een beetje terug te gaan naar het traditionele, analoge onderwijs. Last vraagt zich af of het zinvol is de onderwijskwestie op landelijke schaal te bespreken.
Barend Last
Basisschoolleraar"Mijn pleidooi is om veel meer gelaagd te kijken, naar regionaal niveau. Dat bepleit de inspectie zelf ook. In eerdere rapporten van Staat van het Onderwijs is ook geduid dat de achtergrondkenmerken van leerlingen een grote rol spelen. Je ziet ook in het voorgezet onderwijs dat vooral het VMBO nat gaat. Nou, daar hangen bepaalde achtergrondkenmerken mee samen. Onderwijs kan dus ook niet alle problemen oplossen."
In Dit is de dag (EO) gaat Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Chris laat haar zoon thuisonderwijs volgen: ‘Ik laat mijn kind niet langer kapotmaken door school’
Wat als je kind vastloopt op school? 6 tips van onderwijsspecialist Sofie van de Waart
Tygo (12) gaat al vier jaar niet naar school: 'Soms zitten we de hele dag te gamen'
Meer ouders geloven niet in regulier onderwijs - wat is er aan de hand?
