Seksueel misbruik van kinderen is helaas niet iets dat weinig voorkomt. Het aantal meldingen van fysiek seksueel misbruik blijft stijgen, blijkt uit de Monitor seksueel geweld tegen kinderen 2020-2024. In de genoemde periode behandelde de politie ruim 17.000 meldingen van seksueel geweld tegen kinderen. Ook blijft het aantal meldingen van online seksueel misbruik toenemen: in 2024 waren er ruim 70.000 meldingen. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van 2021.

De meldingen zijn nog maar het topje van de ijsberg, omdat de meeste mensen niet over hun ervaringen vertellen aan hulpverleners of politie. Tegelijk is het een goede zaak dat steeds meer mensen er over durven te praten. Het groeiend aantal meldingen is dus niet per se slecht nieuws.

Vooropgesteld: het is nooit de schuld van een kind als het misbruikt wordt. Toch wil je als ouders dat kinderen weerbaar zijn en ze zoveel mogelijk beschermen. Hoe kun je dat het beste doen? Pedagoge Marina van der Wal geeft verschillende tips.

Tip 1: Praat algemeen over seksualiteit, betrek het niet op jezelf

"Als ouders vinden we het erg lastig om over seksualiteit te praten met onze kinderen”, zegt Van der Wal. "Ik merk dat er toch nog een taboe op zit. Als ouders doen we besmuikt over seksualiteit. Dat doen we meer dan we beseffen. Ook laten we er continu onze eigen ervaringen zoals ongemak of teleurstellingen doorheen sijpelen. Dat werkt niet goed voor onze kinderen. Houd het algemeen."

Daarbij wijst ze erop dat er al een tijd sprake is van pornoficatie in de samenleving: "Als ouders hun kinderen geen goed beeld geven van seksualiteit, komt je kind met drie muisklikken terecht op sites dat hun wel een beeld geeft. Door zo’n taboe bieden ouders daar geen tegenwicht aan."

Daarbij is seksuele opvoeding niet zozeer een ongemakkelijk gesprekje als je kind een jaar of 12 is. Van der Wal raadt aan om je altijd bewust te zijn van de lichamelijke integriteit van het kind: "Het begint als je kind is geboren. Hoe ga jij om met dat lichaampje? Smeer je de billen snel vol met billenzalf of doe je dat met zorg? En hoe zorg je ervoor dat je kindje tevreden is in zijn of haar lijf?"

Marina van der Wal

Opvoedpedagoog

'Het blijkt dat kinderen die heel duidelijk 'nee' kunnen zeggen, minder aantrekkelijk zijn voor misbruik.'

Tip 2: Leer je kind: 'Mijn lichaam is van mij'

"Leer je kind zelf te bepalen wie er aan zijn of haar lijf zit. Dat betekent ook dat als jij zin hebt in een knuffel of een kus van je peuter als je een ontzettende rotdag hebt gehad, het ook accepteert als je kind dat niet wil. Zo geef je je kind weerbaarheid mee."

Zo kan je hier bij het verschonen al rekening mee houden: "Als je de luier verschoont: benoem wat je doet en waarom je dat doet: 'Ik moet jouw billen schoonmaken, want je hebt net gepoept'. Zo leer je je kind dat als jij aan de persoonlijk integriteit komt, dat dat een verzorgende reden heeft en geen seksuele."

Het betekent volgens Van der Wal ook: "Als iemand op een feestje blijft hengelen om een kusje van jouw kind, dat jij heel duidelijk maakt: dat hoeft mijn kind niet."

• Kun je je kind opdringen om die ene oom of tante een kus te geven?

  Kun je je kind opdringen om die ene oom of tante een kus te geven?

Dit is veel effectiever dan je kind waarschuwen voor ‘vreemde mannen’. Want dat is lang niet altijd het geval bij kindermisbruik, zegt Van der Wal. “We moeten kinderen ook niet bang maken. Het blijkt dat kinderen die heel duidelijk 'nee' kunnen zeggen en weerbaar zijn, minder aantrekkelijk zijn voor misbruik."

Tip 3: Maak onderscheid tussen 'giechelgeheimen' en 'pas-op-geheimen'

Leer je kind dat er 2 soorten geheimen zijn. "Een giechelgeheim is bijvoorbeeld een moederdagkadootje. Het is een leuk geheim waar je met elkaar vooraf pret over hebt en waarvan het helemaal niet zo erg is als het uitkomt. Dat is anders bij een pas-op-geheim. Daarvan zegt iemand: ‘dit mag je aan niemand vertellen’. Dat geeft het kind een naar gevoel in de buik. Want zo uit stress zich vaak als eerste bij kinderen."

Door dit onderscheid maak je het los van de vraag of mogelijk misbruik wordt gepleegd door een man of vrouw en of het wel of geen bekende is. “Of het nou de vader van een vriendinnetje is, de sportcoach of een opa: iemand belast jou met een geheim. Pas-op-geheimen vertel je altijd aan papa en mama."

Op deze manier kunnen kinderen bepalen wat het is, zegt Van der Wal. Ze raadt aan om je kind altijd serieus te nemen als het erover begint te praten: "Dus niet zo van: 'opa heeft dat niet zo bedoeld', of 'die vader heeft vast een grapje gemaakt', omdat we ons zelf niet kunnen voorstellen dat een ander zoiets doet. Tegelijk moeten we ook niet in paniek raken. De moeder uit Barendrecht vind ik het perfecte voorbeeld in hoe ze gehandeld heeft."

Tip 4: Wees terughoudend met social media

Ook raadt Van der Wal aan om terughoudend te zijn met je kinderen op social media. Recent waarschuwde de politie ervoor dat een foto afplakken met een sticker niet voldoende is: het is schijnveiligheid. "Even een hartje eroverheen helpt niet meer. Als je er geen kaas van hebt gegeten: doe het niet", zegt Van der Wal. "Je wil niet dat de foto van jouw kind in de klauwen van een viespeuk of één of andere organisatie valt. Daarbij wil je ook niet dat als jouw kind over 25 jaar een leidinggevende functie heeft, dat er foto's op internet te vinden zijn dat het in een luier op een berenvelletje ligt."

Wat als je kind seksueel is misbruikt? Het Centrum Seksueel Geweld geeft deze tips.

Dit maakten we ook:Lees meer DIT-artikelen

• Anneloes beschuldigde haar vader van seksueel misbruik: ‘Niemand zou mij geloven en hij had gelijk: dat is gekmakend’

  Anneloes beschuldigde haar vader van seksueel misbruik: ‘Niemand zou mij geloven en hij had gelijk: dat is gekmakend’

• Meldingen van seksueel geweld stijgen, de schuld blijft: 'Je liep bloot rond. Wat verwacht je dan?'

  Meldingen van seksueel geweld stijgen, de schuld blijft: 'Je liep bloot rond. Wat verwacht je dan?'