Mogen kinderen straks vanwege geloof geen thuisonderwijs meer krijgen? 'Zet het juist in de wet'
Leestijd: 6 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 6 minDoor Nicolette de Boer
In Nederland krijgen zo’n 2.500 kinderen thuisonderwijs vanwege de geloofs- of levensovertuiging van hun ouders. Als het aan de staatssecretaris ligt, verdwijnt deze speciale vrijstelling van leerplicht. Dat is gek, vindt Josien van Putten van de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs: "Goed onderwijs kan meerdere vormen hebben."
Een recente uitspraak van de Hoge Raad heeft de regels flink aangescherpt: kinderen mogen alleen nog een vrijstelling voor thuisonderwijs vanwege geloofs- of levensovertuiging krijgen als er geen openbare school in de buurt is. Op dit moment zijn er zo'n 1400 ouders in Nederland die in totaal zo'n 2500 kinderen thuisonderwijs geven. De uitspraak zou ertoe kunnen leiden dat van deze groep veel minder kinderen thuisonderwijs krijgen.
Naast geloofs- of levensovertuiging zijn er nog drie andere redenen waarop je deze ontheffing kan krijgen: een kind kan ziek zijn, in het buitenland naar school gaan of geen vaste woonplek hebben.
In een aflevering van BOOS komt naar voren dat er ook makkelijk misbruik gemaakt kan worden van de vrijstelling en dat thuisonderwijs kinderen kan beschadigen. Wat verantwoordelijk staatssecretaris Judith Tielen betreft, wordt de religieuze vrijstelling afgeschaft: "Ieder kind heeft recht op goed onderwijs van een vakbekwame leraar en om samen met leeftijdsgenootjes te groeien en ontwikkelen", zegt ze in een aflevering van het programma BOOS.
Ook wijst ze erop dat het moeilijk is om toezicht te houden op thuisonderwijs: "Het is best ingewikkeld om dat op een goeie manier te regelen. Hoe moet dat er dan uit zien en mag dat achter de voordeur?"
De vrijstelling afschaffen? Zet thuisonderwijs juist formeel in de wet, zegt Jozien van Putten, vice-voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs in Langs de lijn en omstreken (EO). "Ik ben het met de staatssecretaris eens dat ieder kind recht heeft op goed onderwijs. Goed onderwijs kan meerdere vormen hebben. Het thuisonderwijs is naast schoolonderwijs juist een mooie vorm van onderwijs."
Voor thuisonderwijs bestaat op dit moment geen formele regeling. Maar binnen de Leerplichtwet is er een uitzondering mogelijk voor ouders die binnen redelijke afstand geen school kunnen vinden die past bij hun geloofs- of levensovertuiging. Dat is juist waar de staatssecretaris nu vanaf wil.
"De staatssecretaris heeft het over recht op goed onderwijs", zegt Van Putten. "Dat is nu niet goed gewaarborgd voor kinderen die vrijgesteld zijn van de leerplicht. Wanneer je thuisonderwijs in de wet opneemt, dan zou dat toezicht goed geregeld kunnen worden."
Het thuisonderwijs wordt steeds populairder in Nederland. Het aantal kinderen dat thuisonderwijs krijgt vanwege de religieuze vrijstelling, is de afgelopen jaren sterk gestegen. In totaal gaat het nu om zo’n 2.500 kinderen in ons land. "Dat klinkt veel, maar het is een klein plukje", zegt Van Putten. "Het gaat om 0,01 procent van de leerplichtige kinderen in Nederland."
Daarbij gaat het om verschillende geloofs- of levensovertuigingen: "Denk aan christelijke of oosterse, maar ook seculiere overtuigingen”, schetst ze. “Dat kan heel breed zijn. Op dit moment gaat het om zo’n 2500 kinderen: dat is 0,01 procent van de leerplichtige kinderen in Nederland."
Josien van Putten
Vice-voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Thuisonderwijs'Het is een heel kleine groep als je het vergelijkt met het aantal kinderen dat nu zonder onderwijs thuiszit'
Verhoudingsgewijs zit er een veel grotere groep kinderen nu thuis zonder onderwijs, zegt Van Putten: "De staatssecretaris zegt dat ieder kind recht heeft op goed onderwijs. Er zitten nu minimaal 70.000 kinderen thuis. Dan gaat het hier om maar een klein deel kinderen dat op een andere locatie dan school onderwijs krijgt."
Daarmee doelt ze op 70.000 die momenteel niet naar school gaan, maar thuis zitten. Vaak hebben deze kinderen psychische problemen waar ze hulp bij nodig hebben. Ondertussen ontvangen ze geen onderwijs, wat hun ontwikkeling belemmert.
Aantal thuiszitters in Nederland groeit: 'Onderweg naar school probeerde ik uit de auto te springen'
Dat de staatssecretaris juist af wil van de vrijstelling vanwege levens- of geloofsovertuiging, noemt Van Putten gek: "We kennen in Nederland vrijheid van godsdienst en levensovertuiging: iedereen mag dat vrij belijden en uiten. En we hebben de vrijheid van onderwijs. Dat is het bestaansrecht van alle bijzondere onderwijsvormen die we in Nederland kennen. In beginsel moet de overheid onpartijdig zijn. Dus ik zou het gek vinden als je niet op basis van een levensovertuiging een school mag uitkiezen."
Mensen die zich beroepen op de huidige vrijstelling, komen volgens Van Putten in een onzekere situatie door de uitspraak van de Hoge Raad: "In het verleden is er al veel rechtsongelijkheid en rechtsonzekerheid geweest. Dat zien we nu ook weer ontstaan. Mensen die zich erop beroepen weten niet goed waar ze nu aan toe zijn."
Dat heeft ook gevolgen voor kinderen die nu thuisonderwijs volgen, zegt ze: "Zij gaan nu een onzekere toekomst tegemoet als de vrijstelling wordt afgeschaft en thuisonderwijs niet in de wet wordt opgenomen. Want hun hele leven is ingericht op het onderwijs dat ze thuis ontvangen."
Ook voor ouders die graag in de toekomst gebruik willen maken van de vrijstelling heeft de uitspraak volgens Van Putten grote gevolgen: "Op het moment dat een kind uitvalt op school, is de ouder verplicht om het kind van goed onderwijs te voorzien. Dan zal de ouder het thuis zelf moeten doen. Als we zeggen: thuisonderwijs mag niet, waar blijft deze groep dan?"
Het zou mooi zijn als juist voor die groep een mooi vangnet komt, zegt Van Putten: "Niet ieder kind gedijt op school. Juist voor die groep zou het opnemen van thuisonderwijs in de wet een hele mooie mogelijkheid creëren."
In Langs de lijn en omstreken (EO) is Josien van Putten van de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs te gast. Luister het gesprek hier terug.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Meer ouders geloven niet in regulier onderwijs - wat is er aan de hand?
Chris laat haar zoon thuisonderwijs volgen: ‘Ik laat mijn kind niet langer kapotmaken door school’
