Seksuele uitbuiting binnen families: 'Alles roept en schreeuwt: ik wil dit niet'
Leestijd: 9 minDoor Lydia Kruin-Fris
Leestijd: 9 minDoor Lydia Kruin-Fris
"Je moet je voorstellen: je bent jong, je bent net verkracht en je mag niet douchen omdat dat geld kost. Dan zit je onder de viezigheid van zo'n man en is er geen wc-papier, waardoor je het met krantenpapier van je af probeert te vegen."
"Als slachtoffers hun verhaal vertellen zijn ze bang om niet geloofd te worden. Het is zo onwerkelijk en gruwelijk dat we het niet willen zien."
"Mijn oom heeft mij rond mijn tiende naar hotels gebracht. Eigenlijk heeft hij door alle jaren heen mijn handje gepakt en me naar hotelkamers gebracht waar mannen op mij wachtten."
Seksuele uitbuiting binnen families: je kan het je bijna niet voorstellen, maar het gebeurt meer dan je denkt. Vaak blijft dit verborgen. Waarom komt seksuele uitbuiting binnen families zo lastig naar buiten en wat doet het met de slachtoffers? "Mijn moeder zei: ga naar die man toe en wees maar even lief."
Seksuele uitbuiting in familiekring is moeilijk te zien in cijfers. Dat komt doordat het vaak in het geheim gebeurt, dichtbij huis, en slachtoffers afhankelijk zijn van de dader, die bijvoorbeeld een ouder of verzorger is.
Uit onderzoek van het Centrum voor Kinder- en Mensenhandel blijkt dat tussen 2019 en 2023 zo'n 112 slachtoffers van specifiek seksuele uitbuiting door hun ouders zich hebben gemeld bij een hulplijn. Volgens de onderzoekers is dat nog maar het topje van de ijsberg. Het ging vooral om meisjes (93 procent), met een gemiddelde leeftijd van 15,6 jaar; 20 procent was twaalf jaar of jonger. In 76 procent van de gevallen was de (stief)vader de uitbuiter.
Het Centrum Seksueel Geweld (CSG) vermeldt in het jaarverslag van 2024 dat 25 procent van de mensen die contact zochten via de chat van CSG te maken had met seksueel geweld waarbij de pleger iemand uit zijn of haar familie was.
Daders hebben vaak een verleden met misbruik, mishandeling, verwaarlozing of zware problemen, legt de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen Conny Rijken uit. Trauma's zijn dan niet goed behandeld, waardoor geweld zich kan herhalen in een volgende generatie. Vaak gebeurt uitbuiting niet 'opeens'. Er gaat meestal al langer iets mis in het gezin, zoals verwaarlozing, mishandeling of eerder seksueel misbruik. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar één incident te kijken, maar naar het hele gezinssysteem.
De slachtoffers van seksuele uitbuiting binnen families leven vaak in grote angst en eenzaamheid. Ze kunnen hun verhaal nergens kwijt, waarschuwt ook de Nationale Rapporteur Mensenhandel, en vertellen het vaak niet. Daar zijn verschillende redenen voor. Kinderen kunnen een loyaliteitscrisis ervaren: ze zijn onveilig, maar houden ook van hun familieleden en zijn daarbij ook afhankelijk van hen voor zorg, wonen en geld. Kinderen kunnen ook bang zijn dat ouders boos worden of dat er straf volgt. En als misbruik al op jonge leeftijd begint, kan een kind denken dat het 'normaal' is. Als je ouders je pijn doen, wie kun je dan nog wél vertrouwen?
Seksueel geweld kan lichamelijke schade geven en psychische problemen tot gevolg hebben. Bij ouderlijke seksuele uitbuiting worden door Centrum Kinderhandel en Mensenhandel gevolgen genoemd als trauma, depressie, angst, laag zelfbeeld, slaap- en eetproblemen, zelfbeschadiging en suïcidale gedachten.
Bij uitbuiting in de familie zijn de drempels voor het zoeken naar hulp vaak hoog, omdat slachtoffers angst kunnen hebben voor de gevolgen, zoals uithuisplaatsing of gevangenisstraf voor de ouder. Ook is er vaak schaamte, wantrouwen naar hulpverleners en het niet weten waar ze terecht kunnen voor hulp.
Maar er zijn gelukkig wel (online) plekken waar slachtoffers terecht kunnen: Centrum Seksueel Geweld, Veilig Thuis, CoMensha en Chat met Fier zijn er voor hen.
In haar prille jeugd wordt Ingrid (61) door haar moeder seksueel uitgebuit. Dat begint als Ingrid acht jaar is.
Ingrid
Is door haar moeder seksueel uitgebuit"Ik kwam thuis en mijn moeder zei: 'Roberto zit boven op jou te wachten. Ga maar even naar hem toe en wees maar even lief'. Roberto was eigenaar van een Italiaans restaurant in Den Haag en die man was er echt op uit om seksueel misbruik met mij te plegen. Ik ben naar boven gegaan, en eerst probeert hij me een soort van op mijn gemak te stellen. Vervolgens moeten mijn kleren uit en moest ik hem betasten. Ik moet dingen doen met hem die ik niet wil, handelingen doen waar mijn lichaam te klein voor is. Je kan het gewoon niet plaatsen. En alles roept en schreeuwt: ik wil dit niet. Maar hij gaat gewoon door."
Als Ingrid weer beneden komt, krijgt ze veel geld in haar handen gedrukt, wat haar moeder van haar afpakt. Terwijl Ingrid zich vies voelt, pijn heeft en in totale verwarring is, zegt haar moeder dat ze moet ophouden met huilen en vraagt ze zich af of haar dochter niet meer geld heeft gekregen. En die eerste keer leidde tot vele volgende keren.
Door haar beide ouders wordt Ingrid ook regelmatig in elkaar geslagen. En naast de Italiaanse man, wordt Ingrid na verloop van tijd ook door een Nederlandse man misbruikt.
Ingrid
Is door haar moeder seksueel uitgebuit"Die man had een soort plan dat hij ooit met me wilde trouwen. En vanuit dat standpunt vond hij ook dat hij van alles met me mocht doen. Hij bleef ook slapen en leverde gewoon bijna zijn hele salaris in. En als er geen geld meer was, dan mocht hij ook op de pof. Want dan was het van 'ja, we moeten dat contact wel warm houden. De rekeningen moeten betaald worden'. Dus of hij nu wel of geen geld had, ik was gewoon het jantje."
Ingrids moeder was bijstandsmoeder, maar door Ingrid in te zetten, kon ze toch op grote voet leven en tegelijk zes kinderen onderhouden.
Ingrid
Is door haar moeder seksueel uitgebuit"Je moet je voorstellen: je bent jong, je bent net verkracht en je mag niet douchen omdat dat geld kost. Dan zit je onder de viezigheid van zo'n man en is er geen wc-papier, waardoor je het met krantenpapier van je af probeert te vegen. Op een gegeven moment ben je helemaal zwart van onder. Want die inkt is vies en dat papier is hard. En in plaats van dat je het gevoel hebt dat het beter gaat of dat je schoner bent, ga je je alleen maar viezer en naarder voelen."
In 1994 doet Ingrid aangifte en komt het tot een rechtszaak tegen haar moeder en de daders. Het leidt niet tot een veroordeling omdat het meeste misbruik dan al 'verjaard' is.
Lees hier het complete interview met Ingrid:
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Christina groeit op in een Syrisch orthodox vluchtelingengezin dat zich na de asielprocedure vestigt in Enschede. Haar oom is een grote man in de familie, maar hij leidt in Frankfurt een dubbelleven als pooier. En daar zet hij de tienjarige Christina voor in.
Christina
Is door haar oom seksueel uitgebuit"Ik werd door mijn oom seksueel misbruikt. Hij zei dan dat het iets goeds was, dat het erbij hoorde. En op een gegeven moment heeft hij mij naar hotels gebracht, ik denk rond mijn tiende, elfde en zo verder. Eigenlijk heeft hij door alle jaren heen mijn handje gepakt en me naar hotelkamers gebracht waar mannen op mij wachtten."
Zodra Christina meerderjarig is, brengt haar oom haar naar een flat in een voorstad van Frankfurt. Hij vertelt haar ouders dat ze serveerster in Düsseldorf is en dat het goed met haar gaat. Maar in werkelijkheid wordt Christina elke dag door haar oom tegen haar wil in naar het bordeel gereden.
Christina
Is door haar oom seksueel uitgebuit"Het was de hel. Verschrikkelijk. Ik zat echt gevangen en kon geen kant op. Ik werd door mijn oom beheerst, hij was heel controlerend. Ook heel bepalend over wat er aan voedsel in mijn lichaam kwam. Ik kon niet eens zelf eten kopen. Ik had geen geld en kon niet naar buiten."
Aan een stuk door wordt Christina door mannen misbruikt, vaak wel vier mannen in één uur. In zijn auto kan Christina's oom via de camera's die er hangen kijken wat er in de kamers van zijn bordeel gebeurt.
Christina
Is door haar oom seksueel uitgebuit"Daardoor wist ik dat ik nergens naartoe kon gaan. Ik kon gewoon niet vluchten. Zo heeft hij mij gemanipuleerd en bedreigd en gechanteerd. Als ik ook maar iets zou zeggen of doen, dan zou hij beelden van mij verspreiden bij familie en vrienden."
Op een dag brengt Christina's oom haar naar een kerk waar zij van hem bij een beeld van Maria moet zweren dat ze nooit zal vertellen wat haar oom met haar gedaan heeft en doet. Maar dan gaat zijn telefoon en loopt hij even weg.
Christina
Is door haar oom seksueel uitgebuit"Ik stond daar en voelde dat ik trilde en angstig was. Maar toen kwam broeder Timoteüs naar me toe en vroeg wat er aan de hand was, of wat er gebeurd was. Ik kon niets zeggen en vertrouwde niemand en werd natuurlijk ook bedreigd om niets te vertellen. Toen zei hij dat ik hem kon vertrouwen."
Deze broeder, Timoteüs van het Lievevrouwenklooster, helpt Christina uiteindelijk ontsnappen door een treinticket van Frankfurt naar Enschede voor haar te kopen. Zo ontsnapt ze aan haar oom en alle gruwelijkheden waaruit haar leven zo lang had bestaan.
Lees hier het complete interview met Christina:
In Dit is de kwestie (EO) gaat Rachel Rosier verder over dit onderwerp in gesprek. Bekijk de volledige uitzending hier.
Wil jij de aflevering liever streamen? Klik hier om de aflevering te bekijken via NPO Start.
