Zijn schulden een verdienmodel geworden? 'Er volgt boete op boete op boete'
Leestijd: 5 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 5 minDoor Nicolette de Boer
Er wordt ontzettend veel geld verdiend aan mensen die hun rekening niet kunnen betalen, zegt Vereniging Humanitas. Dat moet anders, vindt directeur Jerzy Soetekouw: "Het geeft ontzettend veel stress als je je rekeningen niet kunt betalen."
Humanitas is een vrijwilligersorganisatie die mensen met schulden helpt. Er is een verdienmodel ontstaan rondom schulden, schrijft Soetekouw in een opiniestuk in de Volkskrant. Volgens hem is het systeem onrechtvaardig geworden: "Er wordt ontzettend veel geld verdiend aan mensen die hun rekening niet kunnen betalen", zegt hij in Dit is de dag (EO).
Volgens Soetekouw zitten er allerlei perverse prikkels in het systeem: "Zo merken we dat zelfs de overheid, het Centraal Justitieel Incassobureau, boete op boete op boete doorvoert. Ook zien we een systeem waarin bewindvoerders hun dossiers mogen overkopen en verkopen. Daar wordt ongeveer 800 euro voor in rekening gebracht en dat komt te liggen bij de persoon die zijn rekening toch al niet kon betalen."
Ook spreekt hij van wildwestsituaties bij incassobureaus: "Uit onderzoek onder de dertig grootste incassobureaus blijkt dat slechts twee incassobureaus zich aan de gestelde wet- en regelgeving houden. Die regels worden stelselmatig overtreden. Door bijvoorbeeld op zondagavond laat om 23.00 uur te bellen. Of zich niet te houden aan de afgesproken toon van zo'n gesprek."
Morgen wordt er in de Tweede Kamer gedebatteerd over het schulden- en armoedebeleid. Afgelopen dinsdag bood Humanitas de Tweede Kamer een petitie aan om het huidige schuldensysteem een halt toe te roepen. Volgens Soetekouw wordt er meer verdiend in de schuldenindustrie dan er daadwerkelijk schulden zijn: "Volgens schattingen is er 6 of 8 miljard euro aan schulden in Nederland. Tegenover een industrie waar inmiddels tussen de 14 tot 16 miljard in omgaat. Stel dat we al die schulden zouden afbetalen, dan houd je bijna 10 miljard over die we nu stoppen in een industrie die er niet toe leidt dat mensen rekeningen gaan betalen."
Dat getal klopt niet, stelt Michel van Leeuwen van Flanderijn. Dit is een grote incasso- en gerechtsdeurwaardersorganisatie. "Ik herken wel het beeld van 14 of 16 miljard, maar dat gaat over de totale kosten van schulden en armoede in het algemeen. Niet van wat incassobureaus of deurwaarders verdienen. Want er is ook extra zorg nodig voor mensen met schulden. Dat is ook verwerkt in dat soort bedragen."
Jerzy Soetekouw
Directeur Vereniging Humanitas"Geef mensen een adempauze zodat ze weer bij zinnen kunnen komen en helder kunnen denken."
Vindt Van Leeuwen de prikkels in het systeem ook pervers? "Het gaat erom dat kosten die ontstaan doordat iemand niet betaalt, worden neergelegd bij degene die de schuld veroorzaakt", zegt Van Leeuwen. "Daar kunnen allerlei oorzaken voor zijn en in veel gevallen is dat onmacht."
Het beeld van boete op boete herkent hij niet als gangbaar gebruik. "Bij een private schuld komt er een verhoging overheen, dat zijn wettelijke incassokosten. Die moet degene betalen die de rekening onbetaald laat. Dat is ook wat wij incasseren. In veel van die situaties treffen wij een betalingsregeling en wordt zo’n rekening in een paar termijnen betaald. Maar de rekening ligt dus bij degene die niet kan betalen."
Toch pleit Humanitas voor een soort pauzeknop. Oplopende rekeningen geven veel stress, legt Soetekouw uit. "Als je iedere dag post krijgt, slaat de stress toe als je weer wat door de brievenbus hoort vallen. Dan weet je uit paniek niet meer wat je moet doen. Ons idee is: geef deze mensen wat adempauze zodat ze weer bij zinnen kunnen komen en helder kunnen denken."
Stress kan mensen ziek maken, zegt Soetekouw: "Iemand komt uiteindelijk voor een schuld te staan die hij niet meer kan afbetalen, met alle stress van dien. Als de stress toeslaat, neemt ook de vraag naar zorg toe en worden maatschappelijke kosten hoger. Dus degene met schuld verliest, maar ook de samenleving. En denk bij private schuldeisers ook aan het midden- en kleinbedrijf. Een loodgieter verliest ook als de rekening niet wordt betaald."
Hij pleit voor een menswaardigere aanpak. "We zijn geneigd om te denken dat hard en agressief innen de beste manier is om mensen onder druk te zetten en uiteindelijk te laten betalen. Maar je helpt veel beter door tijd en ruimte te nemen voor iemand en mensen daadwerkelijk bij te staan om die rekening te kunnen betalen. Want de meeste mensen willen wel betalen, maar kunnen dat niet. Dat levert uiteindelijk veel meer winst op."
Dat is ook de situatie waar Van Leeuwen met zijn organisatie naartoe werkt, zegt hij: "Als deurwaarders nemen we steeds meer de rol over als een soort intermediair bij de schuldenproblematiek, waarbij we de mensen de juiste richting op proberen te helpen. De ene keer zal het een betalingsregeling zijn naar draagkracht en de andere keer zal het een doorverwijzing naar schuldhulpverlening zijn. Daar zijn we al jaren mee aan het werk."
Zijn schulden een verdienmodel geworden? In Dit is de dag (EO) gaat presentator Hans van der Steeg in gesprek met Jerzy Soetekouw van Humanitas en Michel van Leeuwen van Flanderijn over dit onderwerp.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Worden schulden te makkelijk kwijtgescholden? 'Nee, inkomen moet omhoog'
'De maatschappij is óók verantwoordelijk voor de schulden die mensen maken', zegt bewindvoerder
Sebastiaan was gokverslaafd en had een ton schuld: 'Niemand wist ervan'
Steeds meer mensen in de wettelijke schuldsanering: 'De stap naar hulp is te groot'
